Firmy coraz częściej korzystają z nich jak ze źródła wiedzy o swoich przyszłych klientach. Na podstawie analizy naszych zachowań w sieci badacze są w stanie określić procesy zachodzące w sieciach znajomych, strukturę tej sieci i prognozować co się stanie w przyszłości. Nasz gość opowie o tym, w jaki sposób firmy prowadzące badania w sieci zbierają informacje, przedstawi proces analizy i prezentacji danych.

Na spotkanie zaprosiliśmy Jacka Szejdę ze SmartNet Research&Solutions, specjalistę ds. badań, web analytics i wizualizacji danych.

Spotykamy się 24.05.2012 o godz. 19 w Klubokawiarni Chłodna 25.

Otwieracz to nagroda, którą chcemy przyznawać osobom i organizacjom zaangażowanym we wspieranie otwartości. Tym, którzy działają na rzecz promowania nowych modeli tworzenia i udostępniania kultury i informacji, którzy piszą po nocach oświadczenia i petycje, organizują dyskusje, warsztaty, mobilizują społeczności, są propagatorami idei.

Statuetka „Otwieracza” ma sama w sobie zawierać przekaz zgodny z naszymi ideami, dlatego wymogami dla projektów zgłaszanych w konkursie są:
- zaprojektowanie statuetki z użyciem przedmiotów codziennego użytku (zachęcamy do wykorzystania jako materiału wszelkiego rodzaju otwieraczy)
- zaprojektowanie statuetki tak, by istniała możliwość relatywnie prostego wykonania jej kopii (zgodnie z duchem Do It Yourself)
- udostępnienie materiałów związanych z projektem statuetki na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa (CC BY).

Projekty na konkurs można zgłaszać w formie: ilustracji, dokumentacji foto, renderów. Autor/autorka zwycięskiego projektu zostanie poproszony/-a o przygotowanie dwóch statuetek do dnia 13 czerwca 2012.

Nagrodą w konkursie jest udział w letnich warsztatach Szkoły Infografiki w ramach których zajęcia z infoaktywizmu i wykorzystania infografik w działaniach społecznych poprowadzi międzynarodowy kolektyw Tactical Tech.

W jury konkursu zasiądą:
Justyna Hofmokl z Creative Commons Polska
Olga Nieścier, projektantka z ViaModa i Polsko-Włoskiego Instytutu Designu i Managementu
Paweł Sroczyński, architekt z Grupy Cohabitat
Bogna Świątkowska, szefowa Fundacji Bęc Zmiana

Na zgłoszenia czekamy do 8 czerwca, pod adresem: ajalosinska@centrumcyfrowe.pl

Zapraszamy do lektury!

photo by jwyg @flickr, CC-BY-SA 2.0

Dziennikarstwo danych – szansa i wyzwanie

Internet powoduje w dziennikarstwie głębokie zmiany, być może najgłębsze od czasu powstania pierwszych gazet u progu XVII wieku. Zwłaszcza o tradycyjnych mediach papierowych – nawet jeśli przeniosą się na nośnik elektroniczny – można powiedzieć, że nigdy już nie będą takie same. A może w ogóle już ich nie będzie, takich, do jakich jesteśmy przyzwyczajeni?

Dziennikarstwo próbuje więc odnaleźć się w nowej cyfrowej rzeczywistości, z lepszymi lub gorszymi rezultatami. Zdrowy rozsądek podpowiada, że szanse na sukces mają te pomysły, które są związane ze specyfiką Internetu i najlepiej wykorzystują jego potencjał.

Wśród tych rozwiązań jest dziennikarstwo danych – czyli wykorzystywanie dostępnych w sieci terabajtów do stworzenia wizualizacji, infografik, które w dzisiejszej nastawionej na obraz cywilizacji prawdopodobnie potrafią przemówić lepiej, niż najlepiej nawet napisany tekst. Walczące o zachowanie jakości i czytelników media z całego świata zatrudniają więc infografików i statystyków, szukając nowych jakości i nowych pomysłów. W “The New York Timesie” w sekcji infograficznej pracuje już 30 osób, brytyjski “The Guardian” ma specjalną sekcję poświęconą dziennikarstwu danych, które próbuje uprawiać w sposób jak najbardziej zgodny z misją gazety – dostarczania dobrej jakości informacji, badania przyczyn zjawisk społecznych i gospodarczych. Dziennikarstwo danych “Guardiana” to więc i budżet Zjednoczonego Królestwa “w obrazkach”, i stopy procentowe od 1694 roku i mapa rejonów Londynu, w których  użytkownicy Twittera używają najwięcej wulgaryzmów.

Zalety dziennikarstwa danych są oczywiste: przedstawienie w graficzny sposób “big data”, wielkiej ilości danych, może rzucić światło na zjawiska, z których do tej pory badacze, dziennikarze i opinia publiczna nie zdawali sobie sprawy. A przejrzysty sposób prezentacji spowoduje, że nawet złożony temat łatwiej “wejdzie do głowy”, niż poprzez mądry atykuł. Wydawcy mają nadzieję, że w ten sposób uatrakcyjni się treść (w Internecie, czy też w wydaniu papierowym, choć to pierwsze ma swoje oczywiste przewagi, pozwalając tworzyć infografiki wielopoziomowe), co w sytuacji kryzysu tradycyjnych mediów jest szczególnie ważne.

Trzeba jednak zwrócić uwagę również na pułapki, na jakie może natrafić początkująca w tym biznesie redakcja). Pierwsza pułapka do ominięcia to kwestie etyczne, choć trzeba zauważyć, że w tym kontekście większą wagę przywiązuje się raczej do wykorzystania danych w badaniach naukowych. Jak pisze znana badaczka Internetu Danah Boyd, w euforii dostępu do masy prywatnych danych na portalach społecznościowych można zapomnieć, że w większości przypadków udostępniający nie umieścili ich tam ze świadomoscią, iż zostaną w ten sposób wykorzystane.

Druga pułapka to pułapka reprezentatywności. To również dotyczy w przeważającym stopniu danych z portali społecznościowych. Prezentując np. analizę sentymentu na Twitterze trzeba pamiętać – zwłaszcza jeśli chodzi o Polskę – że to próba bardzo niewielka i niereprezentatywna. Może nam powiedzieć, co myślą użytkownicy Twittera, ale trzeba też wiedzieć, kim ci użytkownicy Twittera są. No i wreszcie trzecia pułapka, która najlepiej ilustruje zabawny rysunek z “New Yorkera” – mąż pyta żonę stojącą przed tablicą z infografikami ilustrującymi >Co robi mój kot<: – Czy już dzwonili z TED? Infografiki pięknie wyglądają na stronie, często same w sobie są dziełami sztuki, ale czasami traktują o rzeczach tak błahych, że nie niosą żadnej wartości dodanej. Graficzny artyzm może ratować, ale co, jeśli grafika też jest kiepska, nieczytelna? Banalne to, ale prawdziwe – infografiki trzeba robić z głową. Też.

Ale mimo tych wszystkich pułapek, dziennikarstwo danych ma oczywiście przyszłość. Pozostaje jeszcze pytanie, kto będzie za nie płacił, bo przechodzące transformację media nie znalazły jeszcze dobrego sposobu na finansowanie jakościowych, wymagających dużych nakładów pracy treści. W obecnej sytuacji na pewno szczególnie ważna jest rola, jaką stara się grać w informowaniu – i podtrzymywaniu debaty publicznej – poprzez obraz trzeci sektor. W polskich realiach przydałoby się jednak, żeby komplementarne zadanie wzięły na siebie instytucje publiczne – oczywiście też z głową.

Szanowna Pani Mecenas,

Przede wszystkim cieszymy się, że mamy możliwość współpracy z Panią i wieloma ekspertami – i że zgodziła się Pani współprzewodniczyć pracom zespołu. Dziękuję za wsparcie dla tej inicjatywy. Pani list, który Centrum Cyfrowe opublikowało na swoich stronach 7 maja 2012, budzi mój sprzeciw. Dlatego chciałbym w kilku zdaniach odnieść się do Pani wpisu odnośnie zmian w grupach warsztatowych i wyjaśnić je.

Naszą intencją odnośnie zmian w składzie współprzewodniczących i podziału warsztatów było zapewnienie jak najszerszego udziału wszystkich zainteresowanych środowisk i możliwości skupienia się na konkretnych propozycjach.  Z tego względu ogromnie mnie cieszy zaangażowanie MKiDN. Włączenie się do prac przez resort kultury stworzy lepszą podstawę kompetencyjną do wypracowania końcowych rezultatów i przyczyni się do ich szybkiego przepływu.  Bez udziału p. współprzewodniczącego Macieja Dydo z MKiDN oraz wsparcia całego resortu, nie udałoby się zorganizować tak przełomowego spotkania jakim było pierwsze posiedzenie członków warsztatów 8 maja.   Zmiany jakie nastąpiły w składzie “co-chair’ów” warsztatu podyktowane zostały potrzebą doprecyzowania przedmiotu prac warsztatu – stąd dwie podgrupy i włączenia instytucji, w której zakres kompetencji wchodzi prawo autorskie, czyli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz prawa patentowego czyli Ministerstwa Gospodarki. Jak Pani zauważyła, MAC nie ingerował w ustalanie składów dwóch podgrup warsztatowych pragnąc pozostawić ich ukszałtowanie właśnie “prezydium”.  Warto zauważyć, iż MKiDN powołało również zespół profesorski, który pracuje nad propozycjami reformy prawa autorskiego. Udział zatem przedstawicieli MKiDN jest jak najbardziej słuszny i ułatwi obu zespołom wymianę rezultatów prac.

Ideą autorskich warsztatów wzorowanych na brytyjskich taskforce’ach jest wypracowanie postulatów, rekomendacji i propozycji zmian legislacyjnych lub/i pozalegislacyjnych w danej dziedzinie, które posłużą do przygotowania Raportu, jaki zostanie przedłożony Premierowi Donaldowi Tuskowi. Mamy nadzieję, że taki kształt warsztatu jeszcze lepiej zapewni efektywną i owocną pracę.

Igor Ostrowski

2. Brazylia (gospodarz kwietniowej konferencji państw zaangażowanych w OGP) uruchomiła pełną wersję swojego portalu otwartych danych. Został on zbudowany wyłącznie w oparciu o oprogramowanie darmowe i opensourcowe (m.in. CKAN), a cały proces oparty był o konsultacje z obywatelami.

3. W dniach 21-26 maja w Nantes we Francji odbędzie się Tydzień Otwartych Danych (Open Data Week). Podczas tego wydarzenia odbędą się warsztaty, dyskusje i spotkania dotyczące wykorzystania otwartych danych przez organizacje pozarządowe, naukowców, dziennikarzy, sektor publiczny i prywatny.

4. Holandia jako pierwsze państwo w Europie wprowadziła do swojego porządku prawnego gwarancję neutralności internetu.

5. Jutro, czyli 12 maja, przypada siódma rocznica uchwalenia w Indiach prawa do informacji. Z tej okazji organizacja Commonwealth Human Rights Initiative przygotowała raport podsumowujący wpływ tej ustawy na przejrzystość życia publicznego w Indiach.

6. Władze rosyjskie coraz chętniej wykorzystują crowdsourcing do rozwiązywania lokalnych problemów. Przykładami mogą być dwie, działąjące na zasadzie podobnej do  FixMyStreet platformy: StreetJournal.org oraz DaiSignal.

Celem prac zespołu do konsultacji społecznych i komunikacji jest wypracowanie kodeksu czy też dokumentu dla polityków i urzędników, który określiłby jasne zasady konsultowania prac rządu i administracji z obywatelami biorąc pod uwagę nową rzeczywistość cyfrową i wykorzystując możliwości, które ona daje. Dziś jest tak, że często konsultacje traktowane są jak przykra konieczność, „do szybkiego załatwienia”, a nie realna płaszczyzna kontaktu z obywatelami i wsłuchiwania się w ich głos. Mało tego, duża część konsultacji rozpoczyna się za późno lub w sytuacjach „musztardowych” (od „musztarda po obiedzie”), gdzie nic nie da się zmienić. Ambicją zespołu jest również wypracowanie praktycznych rozwiązań – zarówno na poziomie narzędzi jak i sposobów komunikacji, które rzeczywiście pozwalałyby na angażowanie szerokich grup obywateli w sposób, który nie jest anachroniczny, wykorzystuje nowe technologie i podejmowany jest na serio – z dobrą wolą i w sprawie projektów, gdzie nie jest za późno.

Jak konsultować w sytuacji kryzysu reprezentacji?

Myśląc o tym jak powinny wyglądać konsultacje społeczne niezwykle istotne wydaje się wypracowanie modeli, które rozpoznają „nowe” grupy społeczne i ruchy nowego typu – które nie mają tradycyjnych struktur ani sposobów reprezentacji jak kiedyś związki zawodowe czy organizacje pracodawców. Panuje zgoda co do tego, że konsultacje społeczne powinny wykraczać poza Komisję Trójstronną i włączać w swoje prace organizacje pozarządowe, ale czy to wystarczy? Patrząc na ruchy protestu od arabskiej wiosny do ruchu Occupy a kończąc na rodzimych ruchach antyacta, ich podstawowym podstawowym postulatem było to, że ruchy te reprezentują same siebie i nikt inny nie może ich reprezentować. Przeciwnie, dużą obawą protestujących w sprawie Acta było to, że zostaną wykorzystani politycznie (Palikot) lub ich przekaz straci swój impet jeśli „przejmą” go z natury „grzeczniejsze” i bardziej „politycznie poprawne” organizacje pozarządowe. Myśląc o konsultacjach społecznych, ale też szerzej o włączaniu obywateli w proces legislacji i reformowania kraju, pojawia się więc pytanie, jak to robić z rozproszonymi aktorami, którzy owszem organizują się, ale organizują się ad hoc. Jak rozpoznawać, obok tradycyjnych organizacji, nowych obywateli i ruchy obywatelskie jako partnerskie podmioty. Czyli jak „nic o nas, bez nas” realnie wprowadzać w życie.

Jak realnie wykorzystywać Internet?

Drugi problem to pytanie o to, jak realnie wykorzystać potencjał, który daje Internet i jego konkretne obszary jak na przykład serwisy społecznościowe. Intuicyjnie czujemy, że nie chodzi przecież o to, żeby przenosić proces ze świata offline do świata online 1:1. Oczywiście możemy zawiesić na BIP-ie internetowym ustawę do konsultacji, tylko wówczas traktujemy internet jak wirtualną tablicę ogłoszeniową w bocznym korytarzu, gdzie i tak nikt nigdy nie zagląda. Zatem jak inaczej? Czy rząd powinien na „wallu” pytać o poglądy w sprawie ustawy o zmianie ustawy? Czy ustawa jest wówczas dobra, jeśli zbierze 2000 lajków? Ale myśląc na przykładach na przykład o ustawie podniesienia wieku emerytalnego możemy sobie wyobrazić, jak rząd mógłby zaangażować w rozmowę jedną z kluczowych grup tego projektu – czyli młodych Polaków poniżej 39 roku życia. Tak się składa, że to również najaktywniejsi internauci. Pewnie byliby silną społeczną alternatywą wobec związkowców protestujących po KPRM-em.

Jednym z pojawiających się pomysłów jest crodwsourcing jako metoda nie tyle konsultacji (choć to też), ale współpracy obywateli z rządem. Zbiorowa mądrość obywateli w skuteczny sposób może wyręczać pojedynczego urzędnika o najlepszych intencjach i ekspertyzie – wszędzie tam, gdzie zadanie może być realizowane równolegle przez wiele głów – czyli pewnie nie uda nam się zbudować autostrad crowdsourcingowo, ale wspólnie uzupełnić narodowy rejestr zabytków – już tak. Co tysiąc głów to nie jedna. O tym ostatnim można przeczytać tutaj.

Jeśli macie odpowiedzi i pomysły na powyższe pytania – zapraszam do pisania na dblachnicka@centrumcyfrowe.pl

Aktualizacja (14.05.2012): Opublikowaliśmy odpowiedź przesłaną do nas przez Min. Igora Ostrowskiego.

W chwili poinformowania mnie o warsztacie drugim współprzewodniczącym był Marcin Olender, doktorant UW, prawnik, świeżo zatrudniony w MAiC jako Główny Specjalista w Departamencie Społeczeństwa Informacyjnego MAiC. Potem nastąpiła niespodziewana zmiana i okazało się, że drugim współprzewodniczącym jest dyrektor Maciej Dydo z Departamentu Prawa Autorskiego MKiDN. Marcin Olender został współprzewodniczącym wyodrębnionej ad hoc pod-grupy patentowej.  Na współprzewodniczącego tej pod-grupy wskazałam  Michała Wożniaka z FWiOO. Jednak w następnym tygodniu współprzewodniczącą pod-grupy patentowej została pani Anna Korbela (Prezes Izby Rzeczników Patentowych).

Nie ma wątpliwości, że w obu  pod-grupach warsztatu A, czyli tej ds. prawa autorskiego , jak i tej ds. patentów  licznie reprezentowane są organizacje branżowe , korporacje zawodowe, przedsiębiorcy, rząd. Nieliczni są przedstawiciele organizacji pozarządowych i twórców (nie-zrzeszonych).

Jestem rozczarowana trybem wprowadzania zmian do „prezydium” warsztatu.  Zmiany te nie były ze mną konsultowane. Oczywiście MAiC, jako gospodarz warsztatu, miał prawo do podjęcia takiej decyzji. Poza powyższym MAiC nie było zaangażowane w ustalanie składu personalnego warsztatu przez jego współprzewodniczących. W trakcie procesu zapraszania uczestników byliśmy otwarci na wszelkie propozycje, które pomogłyby zapewnić równowagę różnych perspektyw i grup w warsztacie. Takie propozycje jednak nie nadeszły od tak zwanej „strony społecznej”: przede wszystkim organizacji pozarządowych, prezentujących perspektywę obywateli i użytkowników, patrzących na tematykę warsztatu z punktu widzenia troski o otwartość i wolność w Sieci. Natomiast za pośrednictwem MAiC otrzymaliśmy około 10 zgłoszeń chęci uczestnictwa w warsztatach od organizacji branżowych, związków przedsiębiorców,  koncernów międzynarodowych, wielokrotnie wraz z załączonymi postulatami w formie listów otwartych do Ministrów i Premiera.

Mimo nadreprezentacji innych podmiotów, nie popieram pojawiających się pomysłów wycofania się organizacji pozarządowych z udziału w warsztacie. Jest to forum, gdzie nasz głos może być słyszalny i upubliczniony, gdzie możemy  poddać nasze propozycje konstruktywnej krytyce.  Jeżeli się wycofamy, to reforma prawa autorskiego zostanie znowu przygotowana i przeprowadzona przez podmioty dotychczas kształtujące prawo własności intelektualnej w Polsce.  Po pierwsze, tym razem zaproszono nas do gry. Po drugie – po raz pierwszy od dekady a może nawet dwóch mamy szansę rozmawiać o kompleksowej reformie prawa autorskiego.

Cieszę się, że mogę uczestniczyć  w warsztacie i pomimo rozczarowania co do trybu zmian personalnych oraz ciężaru odpowiedzialności, który odczuwam w wyniku wynikłej  wokół tego dyskusji, nie zamierzam rezygnować  i apeluję:  nie wycofujcie się.

Olivier od lat zajmuje się mechanizmami partycypacyjnymi w kulturze i przekładaniem sieciowych modeli współpracy na świat sztuki. Obecnie realizuje projekt Goteo – platformę do obywatelskiego „crowdfundingu” (rozproszonego finansowania) projektów artystycznych. W spotkaniu weźmie udział również Patryk Gałuszka, badacz crowdfundingu w muzyce, autor książki „Biznes muzyczny. Ekonomiczne i marketingowe aspekty fonografii” oraz bloga pga.blox.pl.

Więcej o projektach, w których działa Olivier
Platoniq: www.youcoop.org/
Goteo: www.goteo.org/

Miejsce: Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie | Warszawa, ul. Pańska 3

Czas: 8 maja (wtorek), godz. 18.00

Na powyższym zestawieniu widać, że różnica w prezentacji tych samych danych na różnym poziomie agregacji (poziom gminny lub wojewódzki) daje zupełnie inny obraz zjawiska – w tym przypadku wielkości bezrobocia. Przede wszystkim znikają wyspy takie jak ta na północny-zachód od Kielc (na zachód od Radomia), okolice Nowego Sącza lub gminy na zachód od Elbląga. Wyższy poziom abstrakcji uśrednia bowiem skrajne różnice na obszarach pojedynczych województw. Okazuje się, że w Polsce bezrobocie w miastach wojewódzkich (i często wokół nich) jest zdecydownaie niższe niż w pozostałej części województwa. Taki stan rzeczy wyraźnie zakrzywia obraz przedstawiony na wykresach po prawej stronie. Jeśli jednak zastanowimy się chwilę, okaże się, że problem ten dotyczy nie tylko najwyższego poziomu agregacji, jakim w tym przypadku są województwa, lecz każdej agregacji w tym poziomu gminnego. Jak bowiem uśrednić wskaźnik przykladowej gminy Miastko obejmującej trzydzieści trzy wsie? Czy gdyby zobrazować te dane w sposób jeszcze bardziej granularny, to czy nie okazałoby się, że obraz gminny znów „rozmywa” realny stan bezrobocia? Współcześne technologie nie mają problemu z prezentacją najbardziej nawet rozdrobnionych danych, więc może lepiej byłoby pokazać te niespełna pięćdziesiąt pięć tysięcy miejscowości i wsi w Polsce i zobaczyć, jakiego rodzaju mapa rysuje się z takiego zestawienia. Czy mapa taka nałożyłaby się na podział administracyjny kraju?

To drugi problem, który mapy te świetnie pokazują. Podział administracyjny państwa niekoniecznie musi pokrywać się z mapą problemów społecznych. Wspomniana wyspa w okolicach Kielc i Radomia znajduje się w trzech różnych województwach, choć z perspektywy problemów z rosnącym bezrobociem jawi się raczej jako dość wyraźny region. Jaka bowiem jest relacja miedzy granicą powiatu (odpowiedzialnego za walkę z bezrobociem), a zamkniętą w sąsiednim powiecie położoną o kilometr od jego granicy fabryką zatrudniającą wcześniej kilkaset osób z całego regionu? Jakie znaczenie ma to, że mój sąsiad mieszka w innym województwie, skoro i tak jedynym pracodawcą w okolicy jest położona piętnaście kilometrów od mojego domu ubojnia? Wydaje się, że czym innym jest obrazowanie na mapie sprawności działania organów administracji publicznej na szczeblu powiatowym (choćby po to, żeby zobaczyć, czy poszczególne jednostki nie potrzebują wsparcia lub jako podstawa badań, dlaczego są powiaty skuteczne i nieskuteczne), a czym innym prezentacja zjawiska społecznego, które niejednokrotnie nie poddaje się arbitralnie nadanym podziałom administracyjnym.

Głównym sprzymierzeńcem tego typu wizualizacji staje się technologia, z której korzystają autorzy prezentacji oraz sposób zbierania danych przez instytucje publiczne. Podział administracyjny dostępny jest w większości narzędzi mapowych, co niezwykle ułatwia pracę programistom przygotowującym wykresy. Narzędzia te stają się tak wygodne, że niejednokrotnie granica między tym, co administracyjne, a tym, co społeczne gubi się zupełnie. Dobrym przykładem takiego zjawiska jest jeden ze wskaźników serwisu Moja Polis: „1 procent: suma środków przekazanych z odpisów 1% organizacjom na danym terenie”.

Pojawiają się dwa pytania. Po pierwsze, dlaczego silić się na agregację danych do poziomu gminnego, a nie zostawić tych informacji zagregowanych na poziomie miejscowości, w której organizacja ma swoją siedzibę? Co wynika z tego, że uzyskamy sumę środków dla gminy (lub powiatu, a nawet województwa), skoro w wielu gminach organizacje skupione są w centralnej miejscowości, a okoliczne wsie nie mają pojęcia o ich istnieniu?

Po drugie, jakiego rodzaju informację prezentuje taki wykres? Potencjalnie w każdej gminie Polski mogą przecież zarejestrowane być organizacje działające na forum ogólnopolskim (jak choćby większość dużych organizacji ekologicznych) lub organizacje statutowo działające w innym niż ich siedziba miejscu. Pieniądze zatem wpływają do gminy Wilkowice (powiat Bielsko-Biała), lecz wydatkowane są w okolicach Doliny Rozpudy lub w Białowieży. Poza tym przykład Krakowa pokazuje świetnie, że fundacja prowadzona przez Annę Dymną zbiera zdecydowaną większość środków w regionie (znajdując się regularnie w czołówce beneficjentów „jednego procenta” w całej Polsce). Jakiego rodzaju zatem informację oferuje mi ciemnoczerwony obszar pokrywający na mapie powierzchnię Krakowa? Czy to znaczy, że dużo środków popłynęło do organizacji z tego miasta? Może w rzeczywistości jest tak, że krakowskie OPP w ogóle nie uczestniczą w środkach „jednego procenta” właśnie dlatego, że ciężko się im przebić przez „monopol” fundacji Anny Dymnej? Tego nie dowiemy się z tego wykresu.

Mapy są doskonałą metodą wizualizacji danych ze względu na swoją olbrzymią intuicyjność. Jak z każdym typem wykresu, należy jednak uważać co i w jaki sposób prezentuje się na obrazku. Łatwo bowiem popaść w pułapkę podziału administracyjnego i przekazywać informacje, których związek z rzeczywistością jest niewielki. Siatka gmin, powiatów i województw wydaje się wyśmienitym narzędziem prezentowania sprawności działania organów państwa na różnych jego szczeblach. Niekoniecznie jednak łatwo daje się zastosować do zjawisk społecznych, wobec których działania te są przez administrację podejmowane. Warto o tych różnicach i zagrożeniach pamiętać w chwili, gdy codziennie na świecie powstają dziesiątki wizualizacji opartych na mapach.

Naszym gościem była Miłada Jędrysik, dziennikarka Gazety Wyborczej, obecnie pracująca w Departamencie Komunikacji Publicznej MAiC. Po filmie przeszliśmy do dyskusji w której zastanawialiśmy się na ile infografika jest w stanie zaistnieć w polskim rynku medialnym. W dobie kryzysu utrzymywanie zespołu grafików, statystyków, dziennikarzy jest bardzo kosztowne, dlatego nasz gość był dość sceptyczny wobec tej wizji. Zastanawialiśmy się, jaka jest rola obrazu a jaka tekstu w procesie przekazywania wiadomości i informacji. Dużo pytań wzbudziła też kwestia reformowania się polskiego rynku mediowego.

Zapraszamy do obejrzenia video z dyskusji.

2. Podsumowanie realizacji wniosków o dostęp do informacji publicznej w Wielkiej Brytanii w 2011 roku podsumowuje Guardian Data Blog. Liczba zapytań rosła w latach 2005-2011 o ok. 4% rocznie, a w ubiegłym roku ponad 90% odpowiedzi zostało udzielonych w ustawowym czasie. A z polskiego podwórka – jak donosi Pozarządowe Centrum Dostępu do Informacji Publicznej wreszcie udało się zmienić panujący w orzecznictwie niesłuszny pogląd, iż udostępnienie dużej liczby dokumentów to przetworzenie informacji.

3. Open Knowledge Foundation uruchomiła crowdsourcingowy proces zbierania informacji o dostępności w poszczególnych krajach kluczowych zbiorów danych (jak wyniki wyborów krajowych, budżet państwa, rejestr przedsiębiorstw), które powinna gromadzić administracja. Odnośnie każdego zbioru sprawdzane będzie, czy jest udostępniony w postaci cyfrowej, w przetwarzalnym formacie, na otwartej licencji i nieodpłatnie.

4. Open GLAM to międzynarodowa sieć ludzi i organizacji, która działa na rzecz otwierania zasobów (cyfrowych kopii, które przeszły do domeny publicznej) i danych znajdujących się w zbiorach instytucji kultury (GLAM – Galleries, Libraries, Archives and Museums). W Polsce dobrym przykładem „otwierania się” instytucji GLAM jest Zachęta.

Open Knowledge Foundation w ramach jednego ze swoich ostatnich projektów zainicjowała stworzenie książki o zjawisku data journalismu. Prace nad „Data Journalism Handbook” zostały rozpoczęte w zeszłym roku podczas międzynarodowej konferencji Mozilli, gdzie zespół OKF organizował prace nad tekstem metodą booksprintu. W ten sposób powstały zaczątki tekstu, a prace były kontynuowane zdalnie – tekst został udostępniony publicznie na google docs. Ostatnio poznaliśmy ilustracje do książki, na publikację jeszcze trzeba trochę poczekać. Zainteresowanych odsyłam do strony projektu, gdzie można się zapisać na „listę oczekujących”.

Waszej uwadze polecam również drugą, gotową już publikację OKF – Open Data Handbook, w której znajdziecie praktyczne informacje o tym czemu i jak otwierać dane. Autorzy poruszają też kwestię infoaktywizmu – jak wykorzystywać te informacje, promować i przekazywać zawartą w nich wiedzę.

Nasz projekt wpisuje się w coraz popularniejszy trend wykorzystywania danych, w którzym działa od dawna kolektyw Tactical Tech. Ich projekt Drawing by Numbers jest niezwykle ciekawym przedsięwzięciem. Przygotowują oni serwis, który zawiera kompleksowe informacje w formie praktycznych przewodników o wartości danych, przykładach zastosowań infografik, podrzuca zestaw narzędzi do obrabiania danych i ich wizualizacji.

A do znudzenia przywoływany w tym wpisie OKF ogłosił start swojego edukacyjnego projektu School of Data, który realizuje we współpracy z Peer2Peer University. W tym momencie szukają osób zainteresowanych współpracą przy tym działaniu. Warto się zapoznać również z tą ideą.

W piątek, 13.04 Metro w tekście ‘A mówili nam, że piraci kupują’ napisało, że “wiarygodność przełomowych badań o internecie, które napędzały polskie protesty ACTA, została publicznie poddana w wątpliwość”. Dla potwierdzenia zarzutu przytoczona została wypowiedź Pani Agnieszki Odorowicz, dyrektor PISF, która przekonywała, że między tym ile internauci ściągają „nieformalnie” z sieci, a ile wydają na kulturę, nie istnieje statystycznie istotna zależność. Krytyka Odorowicz jest pobieżna i, naszym zdaniem, nieuzasadniona – utrzymujemy nadal tezę, że osoby ściągające treści jednocześnie są “dobrymi klientami”, kupującymi kulturę w obiegu formalnym. Co ciekawe, podobne wnioski można znaleźć w raporcie badaczy z Fundacji Legalna Kultura, której akcję na rzecz legalnych treści tak szczodrze finansuje PISF. Piszą oni: “ci, którzy wydają pieniądze na multimedia, częściej korzystają z legalnych i nielegalnych źródeł”.

Poniżej, wyjaśniamy czytelnikom na jakie podstawie twierdzimy, że osoby które najczęściej ‘zdobywają’ treści kulturowe za pośrednictwem internetu, uczestniczą w kulturze również w sposób ‘tradycyjny’:

- najliczniejsza grupa Polaków (62%) nie uczestniczy w żadnym obiegu kultury (poza TV i radio).

- jedna trzecia Polaków (33%) deklaruje udział w nieformalnych obiegach treści kultury, a więc przede wszystkim – — korzystanie z treści bezpośrednio w Sieci (w tak zwanym streamingu) lub ich ściąganie;

- prawie trzykrotnie mniej, jedynie 13% badanych osób zadeklarowało, udział w formalnym rynkowym obiegu tych samych treści – czyli, że w ostatnim roku zakupiło film, muzykę lub książkę;

Z tych 13% uczestniczących w oficjalnym obiegu, aż 60% uczestniczy w sieciowym obiegu nieformalnym (8% wszystkich Polaków). Co więcej internauci ściągający pliki są najliczniejszą grupą wśród kupujących. Stanowią 31% kupujących filmy, 32% kupujących książki, i aż 51% kupujących muzykę..

Analiza na zlecenie PISF wytyka nam brak zależności między ściąganiem a poziomem wydatków na kulturę. Pomija jednak fakt, że dotyczy to grupy aktywnych internautów. Wśród nich rzeczywiście nie ma związku między ściąganiem i wydatkami na kulturę. Ale co to tak naprawdę oznacza? Fakt, że ściągający wydają przeciętnie na kulturę tyle samo, co osoby nie ściągające z Sieci dowodzi, że ci pierwsi nie rezygnują z kupowania. Dodając do tego ogólną aktywność kulturowej tej grupy– w odniesieniu do pasywności reszty Polaków – pozwala nam stwierdzić, że aktywni internauci ściągający treści są wśród najlepszych klientów uczestniczących w obiegu kultury na rynku tradycyjnym.

Dlaczego teza o jednoczesnym udziale wielu Polaków w dwóch obiegach – szczególnie tych, którzy aktywnie korzystają z Internetu, oraz o dominacji osób uczestniczących w obiegu nieformalnym wśród osób kupujących, jest taka ważna? Bo sugeruje, że polityka kulturowa państwa powinna być budowana na uznaniu ważnej roli nieformalnych obiegów sieciowych i szukać sposobów ich “oswajania”. Oraz że nie da się użytkowników kultury w prosty sposób podzielić na osoby w pełni “legalne” I na “złych piratów”.

Jako Centrum Cyfrowe Projektu: Polska apelujemy o wypracowanie modelu prawa autorskiego, które uwzględnia nowe sposoby uczestnictwa w kulturze oraz potrzeby użytkowników. Wierzymy, że jest możliwa taka regulacja, jednocześnie uznająca prawa twórców i wydawców, oraz reguły którymi kieruje się obieg formalny. W tym celu potrzebna nam jest dziś umowa społeczna, w której osiągnęlibyśmy równowagę między interesami wszystkich stron uczestniczących w obiegach kultury.

O badaniu:
*Badanie sondażowe “Obiegi kultury” zrealizowane przez Centrum Cyfrowe Projekt: Polska we współpracy z instytutem Millwardbrown SMG/KRC w ramach projektu Obserwatorium Kultury, przeprowadzono w dwóch etapach w maju i październiku 2011 roku na reprezentatywnej dla populacji Polski próbie 1004 osób w wieku powyżej 15 lat oraz w drugiej fali na reprezentatywnej próbie 1283 internautów.

2. Zakończyła się doroczna konferencja państw zaangażowanych w Open Government Partnership. Wzięło w niej udział ponad 1000 uczestników z 40 krajów. Nagrania z wydarzenia można zobaczyć tutaj. Komentarz Davida Eavesa oraz wywiad z Chriems Veinem i Warrenem Krafchikiem o potencjale i wyzwaniach stojących przed OGP:

3. Najnowszy numer internetowego czasopisma Community Informatics poświęcony został zagadnieniu otwartych danych rządowych (Open Government Data). Można w nim przeczytać m.in. o różnych obliczach otwartych danych i o tym jakich danych ludzie naprawdę chcą.

4. Pojawiła się ostateczna wersja dostępnej online książki Open Government Data. Można w niej przeczytać o najważniejszych założeniach stojących za otwartymi danymi rządowymi, historii związanych z nimi zagadnień prawnych czy aplikacjach, które wykorzystują takie dane na rzecz tworzenia otwartego rządu.

5. W Wielkiej Brytanii zakończył się oficjalny audyt rządowego projektu dotyczącego otwartych danych. Raport chwali administrację za liczbę udostępnionych zbiorów danych. Przedstawione zostały (wysokie) koszty realizacji tej inicjatywy. Okazuje się jednak, że nie udało się osiągnąć szczególnie imponującej liczby użytkowników.

6. O „partycypacyjnym tworzeniu prawa” w Rosji można przeczytać na blogu Open Knowledge Foundation. Tego typu projekty są w Rosji realizowane od 2010 roku, każdorazowo angażując w proces kilka tysięcy uczestników. W marcu 2012 roku uruchomiono platformę zakon.government.ru, która ma za zadanie usprawnić takie działania.

Internet, oddolność, lokalność: technospołecznicy. 

Tematem kolejnego spotkania z cyklu „Zhakować kulturę”, stawiającego pytania o możliwość wykorzystania sieciowych modeli współpracy poza internetem, będzie „technospołecznictwo”. Punktem wyjścia rozmowy będą wyniki etnograficznego badania przeprowadzonego wśród twórców 13 lokalnych portali.

Technospołecznicy to ludzie, którzy tworzą i prowadzą niezależne portale w małych miejscowościach (do 20 tys. mieszkańców). Takie portale stają się często głównym źródłem lokalnych informacji, ale też przestrzenią dyskusji toczonych przez mieszkańców na forach i pod artykułami. Tworzą one lokalną – choć cyfrową – przestrzeń publiczną.

W tym środowisku ewoluują postawy i zachowania mieszkańców, pojawiają się nowe formy dialogu i kooperacji. Portale bywają narzędziem integracji społecznej oraz emancypacji politycznej mieszkańców – gdyż pojawienie się niezależnego interaktywnego medium nie pozostaje bez wpływu na mechanizmy sprawowania lokalnej władzy.

Technospołecznictwo jest oddolną aktywnością obywatelską, realizowaną poprzez internet.  Jak można wspierać jego rozwój? Czy mogą się weń włączyć instytucje działające w przestrzeni kultury?

Odpowiedź wydaje się szczególnie istotna, gdy wziąć pod uwagę fakt, że funkcjonowanie takich portali spotyka się niekiedy z nieprzychylną reakcją lokalnych władz (problemy dotyczą wtedy najczęściej dostępu do informacji publicznej oraz swobody wypowiedzi w internecie).

Ramowy plan spotkania:

- krótka prezentacja raportu „Technospołecznicy” – Paweł Mazurek (współautor)

- dyskusja przy udziale publiczności

Dyskusję poprowadzi Alek Tarkowski (Centrum Cyfrowe), a udział w niej wezmą: Hubert Borowski (Stocznia), Michał Danielewicz (Centrum Cyfrowe, drugi współautor raportu), Dorota Głowacka (Helsińska Fundacja Praw Człowieka) oraz Paweł Kuczyński z Zespołu Analiz Ruchów Społecznych.

Wstęp wolny. Zapraszamy!

Jan Radomski, Krzysztof Mączka

Zarzuty dr Wolnego naszym zdaniem są niesłuszne i nie podważają głównej tezy dotyczącej udziału inernautów jednocześnie w obiegu nieformalnym i formalnym. Opierają się na błędnym rozumieniu „zależności statystycznej” między tymi dwoma zmiennymi (brak zależności nie oznacza braku zjawisk, a jedynie brak związku między ich występowaniem). Pomijają fakt, że korelacja ta zachodzi na poziomie różnic pomiędzy aktywnymi internautami – podczas gdy nasza główna teza w dużej mierze opiera się na porównaniu internautów i nieinternautów, w całej populacji. Wreszcie, zarzut dotyczy związku między dwoma zmiennymi spośród kilkudziesięciu. Jednym słowem, opierając się na analizie dr Wolnego nie da się podważyć naszych tez.

Szkoda więc, że zostały użyte tak mocne słowa, podważające naszą rzetelność badawczą.

Mamy nadzieję, że analiza dr Wolnego zostanie upubliczniona, tak byśmy mogli się do niej odnieść. Jednocześnie cieszymy się, że upublicznienie przez nas danych umożliwiło już szeregowi badaczy weryfikację naszych danych. Liczymy jednak, że w efekcie krytyka będzie oparta na solidnych, uzasadnionych merytorycznie argumentach.

Do zarzutów wobec naszych badań Mirek Filiciak odnosił się już wcześniej na blogu kultura 2.0.

2. Sporo wokół OGP dzieje się natomiast w innych krajach. Serbia oficjalnie ogłosiła chęć przystąpienia do Partnerstwa, a Czechy (PDF) i Kanada ogłosiły plany działania (komentarz do kanadyjskiego plany autorstwa Andrei Di Maio). Natomiast 17-18 kwietnia 2012 w Brazylii odbędzie się doroczna konferencja OGP. Organizatorzy zapewniają możliwość oglądania na żywo wydarzeń ze spotkania.

3. NASA zapowiedziała wznowienie swojego planu działania na rzecz otwartego rządu. Inicjatywa ta ma być modelowym przykładem wdrażania idei otwartego rządu. Na razie agencja m.in. udostępnia 1000 zbiorów danych, ma być ich jednak o wiele więcej, co ma zachęcić do tworzenia ciekawych projektów w oparciu o te zasoby.

4. O kobietach zaangażowanych w pracę związaną z nowoczesnymi technologiami komisarz Nelly Kroes rozmawia z Genevieve Bell:

5. A na koniec niezbyt optymistyczny artykuł o tym, jak agencjom rządowym w USA trudno jest zachęcić obywateli do udziału w crowdsourcingowym współtworzeniu polityk.

Podczas spotkania obejrzymy film pt. „Journalism in the age of data” a następnie porozmawiamy z naszymi gośćmi, którymi będą:
Miłada Jędrysik, dziennikarka, Departament Komunikacji Publicznej MAiC oraz Jakub Górnicki, przedstawiciel SourceFabric, producenta open source’owych rozwiązania dla dziennikarzy.
Wspólnie zastanowimy się czy data journalism jest ciekawą gałęzią dziennikarstwa, jakie wyzwania stoją przed tym zawodem w dobie rozwoju nowych technologii informacyjnych.

Klubokawiarnia Chłodna 25, czwartek 19.04 godz. 19