Jesteś tu:   Centrum Cyfrowe2013

Nowelizacja ustawy o szkolnictwie wyższym – stracona szansa na otwartość uczelni

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przedstawiło w listopadzie projekt nowelizacji ustawy „Prawo o szkolnictwie wyższym”. W ostatnich dniach projekt zostały przyjęty przez Radę Ministrów (fiszka projektu na stronach Rządowego Centrum Legislacji).

W tej kluczowej dla szkolnictwa wyższego ustawie brak jednak zapisów regulujących kwestie związane dostępnością wyników badań naukowych finansowanych z budżetu Ministerstwa. Dzieje się to wbrew wcześniejszym deklaracjom resortu. W 2011 roku MNiSW zamówiło ekspertyzę „Wdrożenie otwartego dostępu do treści naukowych i edukacyjnych. Praktyki światowe a specyfika polska. Przewidywane koszty, narzędzia, zalety i wady„. Po tym, jak mogło się wydawać „pierwszym kroku” ku stworzeniu polityki otwartego dostępu na poziomie ministerialnym nie nastąpiły w praktyce żadne kolejne.  Rok temu była Minister Nauki, Barbara Kudrycka deklarowała, że „Wśród priorytetów resortu nauki na nadchodzące lata jest otwarty dostęp do wyników badań finansowanych ze środków publicznych”. Nowelizacja ustawy o szkolnictwie wyższym (wraz z równoległą nowelizacją ustawy o systemie nauki) była okazją – jak się okazuje straconą – do wywiązania się z tych deklaracji.

Nowelizacja przewiduje wprawdzie powstanie ogólnopolskiego repozytorium prac dyplomowych, które wchodzi w skład systemu Pol-ON. Repozytorium będzie przechowywać pełne treści prac wraz z kompletem metadanych. Nowelizacja nie przesądza jednak, w jaki sposób zasoby repozytorium będą dostępne – a jedyny wymieniony wprost cel to działania anty-plagiatowe: prace zbierane w repozytorium będą służyć do wyszukiwania plagiatów przez „programy antyplagiatowe współpracujące z repozytorium”.

Mamy tym samym sytuację, w które gdy na świecie rozwija się progresywne podejścia oparte na idei otwartego dostępu, polska nauka myśli wyłącznie o wyłapywaniu plagiatów. To słuszny cel, ale otwarte repozytorium prac dyplomowych (także innych publikacji naukowych, przede wszystkim artykułów) mogłoby w szczególności służyć wyłapywaniu plagiatów. Ale też innym celom, służącym wymianie wiedzy naukowej, a nie tylko wyłapywaniu nieprawidłowości.

Nie jest też jasne dlaczego resort zdecydował się na system scentralizowany – biorąc pod uwagę dużą popularność repozytoriów instytucjonalnych (te dają się łatwo agregować na poziomie narodowym).

Z drugiej strony patrząc – na szczęście zapisy nowelizacji nie przesądzają też, że repozytorium nie może mieć otwartego charakteru. Należy liczyć, że odpowiednią poprawkę wprowadzi sam resort, lub że zostanie dodana na dalszych etapach prac legislacyjnych. A przede wszystkim należy mieć nadzieje, że nowa Minister Nauki będzie bardziej skutecznie wywiązywać się z obietnic dotyczących wdrożenia modelu „Open Access” w Polsce.

*
Przy okazji – działania antyplagiatowe to dobra okazja by wspomnieć o toczącej się obecnie w Europie debacie o regulacji prawnej „text and data mining” (eksploracji tekstu i danych). Działanie systemów antyplagiatowych to nic innego niż taka właśnie eksploracja. W Polsce wątpliwości wobec tego, czy systemy antyplagiatowe respektują prawa autorów analizowanych tekstów, podnosił Piotr Waglowski. Proponowane w Europie (przede wszystkim w Wielkiej Brytanii) rozwiązania tworzące nową regułę dozwolonego użytku byłyby korzystne także dla działań anty-plagiatowych. Bowiem w przypadku istnienia publicznej i otwartej bazy danych systemy tego rodzaju mogłyby działać bez dodatkowej zgody autorów lub instytucji szkolnictwa wyższego, zasilających lub prowadzących repozytorium.

Relacja z 3. Światowego Kongresu „Własności Intelektualnej” i Interesu Publicznego

W Kapsztadzie w ubiegłym tygodniu odbył się Trzeci Światowy Kongres „Własności Intelektualnej” i Interesu Publicznego. Kongres to doroczne wydarzenie, które ma dwa cele: umożliwić spotkanie osób zajmujących się szeroko pojętymi „prawami użytkowników” (user rights). To wspólny mianownik działań osób zajmujących się m.in. dostępem do lekarstw, reformą prawa autorskiego i kwestiami jego egzekwowania, otwartością czy ochroną tradycyjnej wiedzy. Drugą cechą szczególną Kongresu jest nacisk kładziony na współpracę działaczy z badaczami – Kongres jest okazją do wytyczenia planów badawczych na przyszłość.

Po raz trzeci brało w nim udział również Centrum Cyfrowe. Alek Tarkowski był współodpowiedzialny za kształt i przebieg ścieżki otwartościowej Kongresu; wygłosił również jedną z prezentacji wprowadzających do tej ścieżki. Kamil Śliwowski prowadził warsztaty z „mythbustingu” – zwalczania mitów o otwartości; a Mirek Filiciak współprowadził warsztat o badaniach kulturowych i społecznych. W kongresie brała udział również reprezentcja Fundacji Nowoczesna Polska, która prezentowała swoją grę karcianą copyspeak.org.

IMG_20131218_103136 (more…)

Copyright Law in transition. On Social Norms related to Content Usage-new survey report

In December 2013 Centrum Cyfrowe has accomplished two-year research project on copyright law and social norms related to content usage. The main purpose of the study was to provide reliable knowledge about what people today think on issues related to copyright. What is permitted, and what is not? What is right, and what is wrong? We thus give a voice to users – a group that in the debate on copyright is usually ignored.

For over a decade, we have been witnessing massive changes of social behaviors regulated by copyright law. Changes to ways of enjoying and using culture (and other content regulated by copyright law) are so vast and common, and so far removed from the law currently in force, that keeping it in its present form is becoming increasingly difficult – especially if we recognize the fact that social reality and the law should be coherent with one another.

The report „Copyright Law in transition. On Social Norms related to Content Usage” is built on the first Polish study on popular perceptions and understanding of copyright in Poland. Based on the research data we believe that the core of today’s problems with copyright in a broad social context is anomie – an imbalance in the system of norms and values which have dominated until now; a situation where these norms cannot be upheld any longer because of a change of social conditions in which they used to function.The study we undertook allowed us to see serious discrepancies between common behaviors and the law and also between common behaviors and social norms.

Below we are publishing summary note of a research project on popular perceptions and understanding of copyright in Poland, conducted by Centrum Cyfrowe in 2012 and 2013. A full version of the report, together with an online mashup, will be made available in January 2014.

Download PDF

https://centrumcyfrowe.pl/wp-content/uploads/2013/12/Copyright-Law-in-Transition_report-summary.pdf

Strona 1 z 4712345...102030...Ostatnia »

O ile nie jest to stwierdzone inaczej, wszystkie materiały na stronie są dostępne na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0. Pewne prawa zastrzeżone na rzecz Centrum Cyfrowego.
Creative Commons License

Centrum Cyfrowe Projekt:Polska, ul. Andersa 29, 00-159 Warszawa, kontakt@centrumcyfrowe.pl

Centrum Cyfrowe jest częścią Fundacji Projekt: Polska.

Projekt Polska

Nasi partnerzy

 

Należymy do:
logo koalicji otwartej edukacji  Member of The Internet Defense League
logo koalicji Copyright For Creativity       logo koalicji stowarzyszenia communiaofop_logo