{"id":123,"date":"2026-07-31T13:51:50","date_gmt":"2026-07-31T11:51:50","guid":{"rendered":"https:\/\/centrumcyfrowe.pl\/splotyipraktyki\/?page_id=123"},"modified":"2026-08-04T15:29:47","modified_gmt":"2026-08-04T13:29:47","slug":"o-projekcie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/centrumcyfrowe.pl\/splotyipraktyki\/o-projekcie\/","title":{"rendered":"O projekcie"},"content":{"rendered":"

Sploty i Praktyki to og\u00f3lnopolskie badanie dzia\u0142a\u0144 partycypacyjnych realizowanych przez muzea, biblioteki i domy kultury.<\/strong> Jego celem jest stworzenie pierwszego narz\u0119dzia samoewaluacji, kt\u00f3re pozwala instytucjom rozpozna\u0107 w\u0142asny profil praktyk partycypacyjnych, otrzyma\u0107 dopasowane rekomendacje oraz skorzysta\u0107 z przyk\u0142ad\u00f3w sprawdzonych rozwi\u0105za\u0144 wdra\u017canych przez inne instytucje kultury w kraju i za granic\u0105.<\/p>\n

Dlaczego powsta\u0142o to narz\u0119dzie?<\/h2>\n

Instytucje kultury coraz cz\u0119\u015bciej anga\u017cuj\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w i mieszkanki, odbiorc\u00f3w oraz partner\u00f3w spo\u0142ecznych w swoje dzia\u0142ania. Organizuj\u0105 konsultacje, wsp\u00f3\u0142tworz\u0105 programy, rozwijaj\u0105 dost\u0119pno\u015b\u0107, prowadz\u0105 badania publiczno\u015bci czy buduj\u0105 d\u0142ugofalowe partnerstwa z lokalnymi spo\u0142eczno\u015bciami. Jednocze\u015bnie wiele z tych dzia\u0142a\u0144 powstaje oddolnie i rozwija si\u0119 stopniowo, bez wsp\u00f3lnego j\u0119zyka pozwalaj\u0105cego opisa\u0107 ich charakter, skal\u0119 czy wp\u0142yw na funkcjonowanie instytucji.<\/p>\n

Brakuje r\u00f3wnie\u017c narz\u0119dzi, kt\u00f3re pozwala\u0142yby instytucjom spojrze\u0107 na w\u0142asne dzia\u0142ania w spos\u00f3b ca\u0142o\u015bciowy \u2013 nie tylko z perspektywy pojedynczych projekt\u00f3w, lecz tak\u017ce codziennych praktyk zwi\u0105zanych z programem, przestrzeni\u0105, komunikacj\u0105 i zarz\u0105dzaniem. Samoewaluacja najcz\u0119\u015bciej koncentruje si\u0119 na realizacji wska\u017anik\u00f3w lub liczbie uczestnik\u00f3w, rzadziej natomiast pomaga odpowiedzie\u0107 na pytanie, w jaki spos\u00f3b instytucja buduje relacje z r\u00f3\u017cnymi grupami i jak rozwija kultur\u0119 wsp\u00f3\u0142uczestnictwa.<\/p>\n

Narz\u0119dzie Sploty i Praktyki powsta\u0142o, aby wype\u0142ni\u0107 t\u0119 luk\u0119.<\/strong> \u0141\u0105czy funkcj\u0119 badawcz\u0105 z praktycznym wsparciem dla instytucji kultury. Pozwala rozpozna\u0107 mocne strony oraz obszary o najwi\u0119kszym potencjale rozwoju, a nast\u0119pnie proponuje przyk\u0142ady sprawdzonych praktyk wdra\u017canych przez inne muzea, biblioteki i domy kultury.<\/p>\n

Projekt realizowany jest przez Pracowni\u0119 Otwierania Kultury w fundacji Centrum Cyfrowe<\/a>, i ma wymiar og\u00f3lnopolski. Anonimowe wyniki ankiet pos\u0142u\u017c\u0105 do opracowania raportu pokazuj\u0105cego, jak dzi\u015b rozwijaj\u0105 si\u0119 praktyki partycypacyjne w polskich instytucjach kultury. Dzi\u0119ki temu narz\u0119dzie wspiera nie tylko rozw\u00f3j pojedynczych organizacji, ale tak\u017ce budowanie wiedzy o kondycji ca\u0142ego sektora. Raport z badania zostanie opublikowany w otwartym dost\u0119pie w pa\u017adzierniku 2026 roku.<\/strong><\/p>\n

Sploty i Praktyki nie s\u0142u\u017c\u0105 tworzeniu ranking\u00f3w ani ocenianiu instytucji. Celem narz\u0119dzia jest wspieranie refleksji nad w\u0142asnym sposobem dzia\u0142ania, inspirowanie do dalszego rozwoju oraz u\u0142atwianie wymiany do\u015bwiadcze\u0144 pomi\u0119dzy instytucjami kultury.<\/p>\n

 <\/p>\n

Co bada narz\u0119dzie?<\/h2>\n

Narz\u0119dzie zosta\u0142o zaprojektowane wok\u00f3\u0142 metafory splotu. Ka\u017cda instytucja tworzy w\u0142asny, niepowtarzalny uk\u0142ad praktyk, do\u015bwiadcze\u0144 i relacji. Osnow\u0105 tego splotu s\u0105 cztery podstawowe nici \u2013 obszary, kt\u00f3re wsp\u00f3lnie tworz\u0105 tapiseri\u0119 praktyk partycypacyjnych.<\/strong><\/p>\n

Ni\u0107 programowa<\/h3>\n

Dotyczy sposobu tworzenia oferty instytucji. Sprawdzamy mi\u0119dzy innymi, czy program uwzgl\u0119dnia r\u00f3\u017cnorodne perspektywy, w jaki spos\u00f3b rozpoznawane s\u0105 potrzeby odbiorc\u00f3w oraz czy osoby uczestnicz\u0105ce maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142tworzenia dzia\u0142a\u0144, wydarze\u0144 lub wystaw.<\/p>\n

Ni\u0107 przestrzeni<\/h3>\n

Obejmuje zar\u00f3wno przestrze\u0144 fizyczn\u0105, jak i cyfrow\u0105. Analizujemy dost\u0119pno\u015b\u0107 budynk\u00f3w, wydarze\u0144 i materia\u0142\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c to, czy przestrze\u0144 instytucji zach\u0119ca do wsp\u00f3\u0142uczestnictwa, wymiany do\u015bwiadcze\u0144 i aktywnego korzystania z oferty \u2013 niezale\u017cnie od sposobu uczestnictwa.<\/p>\n

Ni\u0107 komunikacyjna<\/h3>\n

Dotyczy sposobu prowadzenia dialogu z odbiorcami. Badamy, czy komunikacja jest zrozumia\u0142a, dost\u0119pna i inkluzywna, czy instytucja tworzy przestrze\u0144 do informacji zwrotnej oraz w jaki spos\u00f3b wykorzystuje g\u0142os swoich odbiorc\u00f3w w dalszych dzia\u0142aniach.<\/p>\n

Ni\u0107 zarz\u0105dcza<\/h3>\n

Koncentruje si\u0119 na sposobie organizacji pracy i podejmowania decyzji. Obejmuje mi\u0119dzy innymi prowadzenie bada\u0144, wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z partnerami i interesariuszami, rozw\u00f3j kompetencji zespo\u0142u oraz stopie\u0144, w jakim praktyki partycypacyjne s\u0105 wpisane w codzienne funkcjonowanie instytucji.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ka\u017cda odpowied\u017a pomaga zbudowa\u0107 profil tych czterech nici. Na ich podstawie narz\u0119dzie tworzy profil splotu \u2013 pokazuje, kt\u00f3re obszary s\u0105 ju\u017c silnie rozwini\u0119te, kt\u00f3re dopiero si\u0119 kszta\u0142tuj\u0105, a gdzie istnieje najwi\u0119kszy potencja\u0142 dalszego rozwoju. Wynik uzupe\u0142niaj\u0105 rekomendacje dobrych praktyk zaczerpni\u0119tych z rzeczywistych projekt\u00f3w realizowanych przez polskie instytucje kultury. Dzi\u0119ki temu raport nie ko\u0144czy si\u0119 na diagnozie, lecz staje si\u0119 punktem wyj\u015bcia do dalszych dzia\u0142a\u0144 i inspiracji.<\/p>\n

Metodologia. Jak powsta\u0142o narz\u0119dzie?<\/h2>\n

Stworzenie narz\u0119dzia Sploty i Praktyki poprzedzi\u0142 kilkuetapowy proces badawczy i projektowy. Naszym celem by\u0142o opracowanie rozwi\u0105zania, kt\u00f3re z jednej strony b\u0119dzie rzetelnym narz\u0119dziem badawczym, a z drugiej \u2013 u\u017cytecznym wsparciem dla muze\u00f3w, bibliotek i dom\u00f3w kultury w planowaniu w\u0142asnego rozwoju.<\/p>\n

Prace rozpocz\u0119li\u015bmy od analizy krajowych i mi\u0119dzynarodowych publikacji<\/strong> dotycz\u0105cych partycypacji, rozwoju publiczno\u015bci, dost\u0119pno\u015bci, wsp\u00f3\u0142zarz\u0105dzania oraz ewaluacji dzia\u0142a\u0144 instytucji kultury. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119cili\u015bmy modelom opisuj\u0105cym partycypacj\u0119 jako proces obejmuj\u0105cy r\u00f3\u017cne obszary funkcjonowania organizacji \u2013 od programu i komunikacji po spos\u00f3b zarz\u0105dzania oraz wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z otoczeniem.<\/p>\n

Na tej podstawie opracowali\u015bmy w\u0142asny model badawczy<\/strong>, kt\u00f3ry porz\u0105dkuje praktyki partycypacyjne wok\u00f3\u0142 czterech wzajemnie powi\u0105zanych nici: programowej, przestrzeni, komunikacyjnej i zarz\u0105dczej. Przyj\u0119li\u015bmy za\u0142o\u017cenie, \u017ce \u017cadna z nich nie funkcjonuje w izolacji \u2013 dopiero ich wzajemne relacje tworz\u0105 pe\u0142ny obraz sposobu dzia\u0142ania instytucji.<\/p>\n

Kolejnym etapem by\u0142o opracowanie zestawu pyta\u0144 diagnostycznych<\/strong>. Nie pytamy o deklaracje ani przekonania, ale o konkretne praktyki, kt\u00f3re mo\u017cna zaobserwowa\u0107 w codziennym funkcjonowaniu instytucji. Interesuje nas nie tylko to, czy dane dzia\u0142anie zosta\u0142o zrealizowane, ale r\u00f3wnie\u017c czy ma charakter jednorazowy, regularny czy stanowi trwa\u0142y element sposobu pracy.<\/p>\n

R\u00f3wnolegle powstaje biblioteka dobrych praktyk<\/strong>, kt\u00f3ra stanowi integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 narz\u0119dzia. Jej podstaw\u0105 s\u0105 rozmowy z przedstawicielkami i przedstawicielami muze\u00f3w, bibliotek oraz dom\u00f3w kultury z ca\u0142ej Polski. Zamiast tworzy\u0107 abstrakcyjne rekomendacje, zbieramy rzeczywiste przyk\u0142ady dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re zosta\u0142y ju\u017c sprawdzone w praktyce. Ka\u017cda z opisanych praktyk pokazuje nie tylko, na czym polega dane rozwi\u0105zanie, ale r\u00f3wnie\u017c dlaczego okaza\u0142o si\u0119 warto\u015bciowe oraz jakie do\u015bwiadczenia wynios\u0142a z niego instytucja.<\/p>\n

Przed udost\u0119pnieniem narz\u0119dzia zostanie ono poddane pilota\u017cowi<\/strong>, kt\u00f3ry pozwoli zweryfikowa\u0107 czytelno\u015b\u0107 pyta\u0144, spos\u00f3b interpretacji wynik\u00f3w oraz u\u017cyteczno\u015b\u0107 rekomendacji. Wyniki pilota\u017cu pos\u0142u\u017c\u0105 r\u00f3wnie\u017c do dalszego doskonalenia modelu badawczego i rozwoju kolejnych edycji narz\u0119dzia.<\/p>\n

Sploty i Praktyki zosta\u0142y zaprojektowane jako narz\u0119dzie, kt\u00f3re b\u0119dzie rozwija\u0107 si\u0119 wraz z kolejnymi edycjami badania. Dzi\u0119ki temu mo\u017cliwe b\u0119dzie nie tylko obserwowanie zmian zachodz\u0105cych w pojedynczych instytucjach, ale r\u00f3wnie\u017c \u015bledzenie szerszych trend\u00f3w dotycz\u0105cych rozwoju praktyk partycypacyjnych w polskim sektorze kultury.<\/p>\n

Jak powstaje wynik?<\/h2>\n

Wype\u0142nienie ankiety ko\u0144czy si\u0119 opracowaniem profilu splotu<\/strong> \u2013 indywidualnej interpretacji pokazuj\u0105cej, jak praktyki partycypacyjne rozwijaj\u0105 si\u0119 w badanej instytucji. Wynik nie jest prost\u0105 sum\u0105 punkt\u00f3w ani ocen\u0105 jako\u015bci instytucji. Stanowi syntetyczny opis jej sposobu dzia\u0142ania oraz wskazuje mo\u017cliwe kierunki dalszego rozwoju.<\/p>\n

Krok 1. Odpowiedzi zamieniaj\u0105 si\u0119 w dane<\/h3>\n

Ka\u017cde pytanie w ankiecie zosta\u0142o przypisane do jednego z czterech obszar\u00f3w badania.<\/strong> Dzi\u0119ki temu ka\u017cda odpowied\u017a wzmacnia wynik odpowiedniej nici: programowej, przestrzeni, komunikacyjnej lub zarz\u0105dczej.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie odpowiedzi opisuj\u0105 r\u00f3\u017cne aspekty praktyk partycypacyjnych, takie jak wsp\u00f3\u0142tworzenie dzia\u0142a\u0144, dost\u0119pno\u015b\u0107, komunikacja z odbiorcami czy w\u0142\u0105czanie interesariuszy w proces podejmowania decyzji. Pozwala to spojrze\u0107 na instytucj\u0119 z wielu perspektyw jednocze\u015bnie, zamiast sprowadza\u0107 wynik do jednego wska\u017anika.<\/p>\n

Krok 2. Powstaje profil czterech nici<\/h3>\n

Dla ka\u017cdej z czterech nici obliczany jest osobny wynik.<\/strong> Pokazuje on, w jakim stopniu praktyki partycypacyjne s\u0105 obecne w danym obszarze funkcjonowania instytucji.<\/p>\n

Wyniki prezentowane s\u0105 jako stan ka\u017cdej nici, opisuj\u0105cy etap rozwoju praktyk:<\/p>\n