Włączanie społeczności w decyzje dotyczące działalności instytucji
Przykładem tej praktyki jest projekt „Muzeum Wspólne. Narada obywatelska artystek i artystów”, zrealizowany przez Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie we współpracy z Fundacją Stocznia. W 2024 roku muzeum zaprosiło losowo wybraną grupę dwudziestu przedstawicieli warszawskiego środowiska artystycznego do wspólnego wypracowania rekomendacji dotyczących sposobów wspierania twórców i twórczyń. Uczestnicy poznawali opinie ekspertów, dyskutowali nad możliwymi rozwiązaniami, a następnie wybierali rekomendacje w głosowaniu. Muzeum przeznaczyło 100 tys. zł na wdrożenie wybranych propozycji, nadając procesowi określony zakres wpływu na swoją działalność.
Dlaczego ta praktyka jest ważna?
Konsultowanie planów instytucji nie zawsze zapewnia społeczności rzeczywisty wpływ na podejmowane decyzje. Narada obywatelska pokazuje, jak można zaprojektować proces, w którym osoby zainteresowane określonym obszarem działalności instytucji uczestniczą w wypracowaniu rozwiązań, a zasady ich uwzględniania są znane od początku. Połączenie różnorodnego składu grupy, dostępu do wiedzy eksperckiej, moderowanej dyskusji i określonego budżetu ogranicza ryzyko, że partycypacja pozostanie wyłącznie deklaracją. Taki model może również wzmacniać zaufanie, ponieważ pozwala uczestnikom zrozumieć zarówno możliwości instytucji, jak i ograniczenia podejmowanych decyzji.
Na czym polega?
Praktyka polega na przeprowadzeniu uporządkowanego procesu deliberacyjnego, w którym wybrana grupa interesariuszy wspólnie analizuje problem i podejmuje decyzję dotyczącą rekomendowanych rozwiązań. W przypadku MSN spośród ponad dwustu zgłoszeń wylosowano dwadzieścia osób, uwzględniając różnorodność środowiska artystycznego. Podczas trzech spotkań uczestnicy wysłuchiwali ekspertów i przedstawicieli zainteresowanych stron, dyskutowali nad propozycjami oraz głosowali nad rekomendacjami. Ostatecznie wybrali czternaście spośród dziewięćdziesięciu sześciu propozycji. Muzeum zobowiązało się wdrożyć rekomendacje przyjęte do realizacji w granicach ustalonego budżetu, a także przedstawić uzasadnienie w odniesieniu do pozostałych.
Czego można się nauczyć z tego przykładu?
-
Współdecydowanie wymaga jasno określonego zakresu wpływu. Uczestnicy powinni od początku wiedzieć, jakich decyzji dotyczy proces i co stanie się z jego rezultatami.
-
Różnorodność głosów należy uwzględniać już przy rekrutacji. Otwarty nabór połączony z losowaniem może pomóc ograniczyć dominację najbardziej aktywnych i najlepiej reprezentowanych środowisk.
-
Dobra decyzja potrzebuje czasu i informacji. Dostęp do wiedzy eksperckiej oraz moderowana dyskusja pozwalają wyjść poza zbiór indywidualnych postulatów i szukać rozwiązań uwzględniających różne interesy.
-
Przejrzystość zwiększa wiarygodność partycypacji. Publiczne zasady, określony budżet i obowiązek odniesienia się do rekomendacji pozwalają rozliczać instytucję z przyjętych zobowiązań.
Instytucja, która wdrożyła tę praktykę:
Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie
Więcej szczegółów: Dokumentacja projektu Muzeum Wspólne
Nić:
Zarządcza
Kompetencja:
Partycypacyjne zarządzanie
Poziom wdrożenia:
Solidna lina