Współtworzenie wystawy z mieszkańcami
Przykładem tej praktyki jest wystawa „Wieloznaczna. Fenomeny Warszawy”, przygotowana przez Muzeum Warszawy we współpracy z ekspertami oraz mieszkankami i mieszkańcami miasta. Ekspozycja, otwarta 29 października 2026 roku, przedstawia sześć różnych obrazów współczesnej Warszawy, odnoszących się do jej codzienności, historii i społecznego zróżnicowania. Zamiast budować jedną, instytucjonalną opowieść o mieście, muzeum włączyło publiczność w proces jej tworzenia, dopuszczając do głosu odmienne doświadczenia i sposoby interpretowania miejskiej rzeczywistości.
Dlaczego ta praktyka jest ważna?
Muzea miejskie opowiadają o przestrzeniach, które ich odbiorcy znają z własnego doświadczenia. Wiedza mieszkańców nie musi więc ograniczać się do uzupełniania informacji zgromadzonych przez specjalistów – może wpływać na sam sposób przedstawiania miasta. „Wieloznaczna” pokazuje, że różne, czasem niezgodne ze sobą perspektywy mogą stać się wartością wystawy, zamiast przeszkodą w stworzeniu spójnej narracji. Współtworzenie ekspozycji pozwala poszerzyć rozumienie miejskiego dziedzictwa i pokazać, że jego znaczenia nie są ustalone raz na zawsze.
Na czym polega?
Praktyka polega na włączeniu mieszkańców do procesu opracowywania narracji wystawienniczej. Muzeum Warszawy zaprojektowało proces partycypacyjny, w którym zespół instytucji współpracował z publicznością i ekspertami nad opowieścią o wybranych fenomenach współczesnego miasta. Rezultatem jest wystawa złożona z sześciu wielowątkowych części przedstawiających Warszawę z odmiennych perspektyw. Uczestnictwo społeczności nie zostało ograniczone do zbierania opinii o gotowej ekspozycji, lecz stanowiło element jej przygotowania. Publiczna dokumentacja potwierdza współtworzenie narracji, choć nie określa szczegółowo zakresu samodzielnych decyzji wszystkich uczestników.
Czego można się nauczyć z tego przykładu?
-
Mieszkańcy są ekspertami od własnych doświadczeń. Ich wiedza o codziennym życiu miasta może wzbogacić muzealną narrację o perspektywy niedostępne w tradycyjnych źródłach.
-
Współtworzenie nie musi prowadzić do jednej uzgodnionej opowieści. Zestawienie różnych punktów widzenia może lepiej oddawać złożoność społeczności niż próba wypracowania jednolitego przekazu.
-
Partycypację warto uwzględnić już na etapie projektowania wystawy. Włączenie mieszkańców przed zamknięciem scenariusza daje większe możliwości wykorzystania ich pomysłów niż konsultowanie gotowego rozwiązania.
-
Różnorodność perspektyw wymaga świadomej pracy kuratorskiej. Zadaniem instytucji jest stworzenie czytelnej struktury, która pozwoli różnym głosom wybrzmieć bez zacierania ich odmienności.
Instytucja, która wdrożyła tę praktykę:
Muzeum Warszawy
Więcej szczegółów: Wieloznaczna. Fenomeny Warszawy – opis wystawy
Nić:
Programowa
Kompetencja:
Współtworzenie
Poziom wdrożenia:
Spleciona mulina