Współtworzenie narracji muzealnej z mieszkańcami i kolekcjonerami
Przykładem tej praktyki jest wystawa „Kolekcje. Bycie pośród rzeczy” zrealizowana przez Muzeum Warszawskiej Pragi, oddział Muzeum Warszawy. Ekspozycja prezentowana od listopada 2025 do lipca 2026 roku powstała w wyniku długiego procesu warsztatowego z mieszkankami i mieszkańcami w różnym wieku oraz współpracy z lokalnymi kolekcjonerami. Uczestnicy wnosili własne przedmioty, rodzinne historie i osobiste interpretacje rzeczy, stając się współautorami wielowątkowej opowieści o codzienności, pamięci i dziedzictwie Pragi. Ich wkład znalazł odzwierciedlenie nie tylko w treści ekspozycji, lecz również w składzie zespołu kuratorskiego.
Dlaczego ta praktyka jest ważna?
Muzealne kolekcje często przedstawiane są z perspektywy specjalistów, którzy nadają obiektom znaczenia historyczne, artystyczne czy społeczne. Tymczasem przedmioty codziennego użytku są także nośnikami osobistych wspomnień, emocji i doświadczeń. Włączenie mieszkańców do interpretowania zbiorów pozwala zestawić wiedzę muzealną z wiedzą wynikającą z życia w danym miejscu. „Kolekcje” pokazują, że społeczność może nie tylko przekazywać instytucji pamiątki, ale również współdecydować o tym, jakie historie zostaną za ich pomocą opowiedziane.
Na czym polega?
Praktyka polega na rozwijaniu wystawy poprzez długofalową współpracę z osobami, których doświadczenia i przedmioty stanowią część prezentowanego dziedzictwa. W Muzeum Warszawskiej Pragi proces obejmował warsztaty z mieszkańcami, rozmowy o osobistych kolekcjach oraz opracowywanie mikrohistorii związanych z przedmiotami. W ekspozycji wykorzystano zarówno zbiory muzealne, jak i rzeczy udostępnione przez współkuratorów i lokalnych kolekcjonerów. Uczestnicy zostali wymienieni w zespole kuratorskim, co stanowi ważne uznanie ich autorstwa i wkładu w powstanie wystawy.
Czego można się nauczyć z tego przykładu?
-
Współpraca ze społecznością może obejmować interpretację, a nie tylko gromadzenie zbiorów. Osobiste historie pozwalają nadawać obiektom znaczenia, których nie można odtworzyć wyłącznie na podstawie dokumentacji muzealnej.
-
Długotrwały proces sprzyja pogłębionemu współautorstwu. Warsztaty i kolejne etapy pracy dają uczestnikom możliwość rozwijania pomysłów i wpływania na ostateczny kształt narracji.
-
Warto rozpoznawać i doceniać różne rodzaje wiedzy. Doświadczenia mieszkańców i pasjonatów kolekcjonerstwa mogą uzupełniać wiedzę ekspertów instytucjonalnych.
-
Współautorstwo powinno być widoczne. Wymienienie uczestników w zespole kuratorskim podkreśla ich rzeczywisty wkład i pomaga budować bardziej partnerskie relacje.
Instytucja, która wdrożyła tę praktykę:
Muzeum Warszawskiej Pragi (oddział Muzeum Warszawy)
Więcej szczegółów: Kolekcje. Bycie pośród rzeczy – opis wystawy
Nić:
Programowa
Kompetencja:
Współtworzenie
Poziom wdrożenia:
Solidna lina