Dobra praktyka

Oddawanie głosu społecznościom reprezentowanym w instytucji

Przykładem tej praktyki jest projekt „Moje muzeum, moja opowieść” zrealizowany przez Muzeum Warszawy w 2022 roku. Uczestniczki pochodzące z Ukrainy i Chin, mieszkające w Warszawie i uczące się języka polskiego, przygotowały własne interpretacje obiektów z wystawy stałej „Rzeczy warszawskie”. Osobiste opisy eksponatów zostały umieszczone bezpośrednio w przestrzeni muzealnej jako wystawa w wystawie, a ich autorki wystąpiły w roli współkuratorek. Co szczególnie istotne, dalsza współpraca została podjęta z inicjatywy samych uczestniczek, które wcześniej brały udział w innych działaniach muzeum.

Dlaczego ta praktyka jest ważna?

Muzea często opowiadają o doświadczeniach różnych grup społecznych, nie zawsze dopuszczając ich przedstawicieli do samodzielnego formułowania narracji. „Moje muzeum, moja opowieść” pokazuje, że osoby z doświadczeniem migracji mogą wnieść do interpretacji zbiorów własną wiedzę, wspomnienia i skojarzenia, nawet jeśli nie są związane zawodowo z muzealnictwem. Takie podejście poszerza znaczenia prezentowanych obiektów i pozwala odbiorcom zobaczyć w muzeum perspektywy wykraczające poza dominującą opowieść historyczną. Jednocześnie uznanie uczestniczek za współkuratorki wzmacnia ich sprawczość i widoczność w przestrzeni instytucji.

Na czym polega?

Praktyka polega na umożliwieniu przedstawicielom wybranej społeczności stworzenia autorskiej interwencji w istniejącej ekspozycji. W Muzeum Warszawy dziewiętnaście uczestniczek z Ukrainy i Chin wzięło udział w cyklu warsztatów, poznawało wystawę stałą, a następnie wybrało jej część oraz obiekty, do których przygotowało własne opisy w języku polskim. Powstałe teksty odnosiły się do osobistych wspomnień i doświadczeń, m.in. rodzinnego domu, ważnych osób i migracji. Projekt połączył pracę nad językiem, poznawanie zbiorów i współtworzenie muzealnej narracji. Towarzyszyły mu oprowadzania prowadzone przez współkuratorki oraz badania dotyczące ich doświadczeń i oczekiwań.

Czego można się nauczyć z tego przykładu?

  • Muzealne obiekty mogą zyskiwać nowe znaczenia dzięki osobistym doświadczeniom odbiorców. Interpretacje tworzone przez osoby spoza zespołu instytucji pozwalają pokazać zbiory z nieoczywistych perspektyw.

  • Warto pozostawiać przestrzeń na inicjatywę uczestników. Propozycje dalszej współpracy wychodzące od społeczności mogą prowadzić do działań, których instytucja wcześniej nie planowała.

  • Współtworzenie może łączyć różne cele. Przygotowanie wystawy może jednocześnie rozwijać kompetencje językowe, wzmacniać sprawczość i budować relacje z instytucją.

  • Widoczność autorstwa ma znaczenie. Uznanie uczestniczek za współkuratorki podkreśla, że nie były jedynie źródłem informacji, lecz współtworzyły treść ekspozycji.

     

Instytucja, która wdrożyła tę praktykę:

Muzeum Warszawy
Więcej szczegółów: Moje muzeum, moja opowieść – opis wystawy

Nić:
Programowa

Kompetencja:
Współtworzenie

Poziom wdrożenia:
Skręcony sznurek