Projektowanie zmian organizacyjnych na podstawie diagnozy i konsultacji
Przykładem tej praktyki jest projekt „Biblioteka Kraków. Kierunki rozwoju jednolitej sieci miejskich bibliotek w Krakowie”, zrealizowany w 2016 roku przez Małopolski Instytut Kultury na zlecenie Urzędu Miasta Krakowa. Przed utworzeniem nowej instytucji, łączącej cztery dotychczasowe sieci bibliotek publicznych, przeprowadzono rozbudowane badania i konsultacje z mieszkańcami, czytelnikami oraz bibliotekarzami. Ich celem było rozpoznanie sposobów korzystania z bibliotek, potrzeb aktualnych i potencjalnych odbiorców oraz oczekiwań wobec nowej organizacji. Zebrana wiedza posłużyła do opracowania raportu i rekomendacji dotyczących kierunków rozwoju Biblioteki Kraków, która rozpoczęła działalność 1 stycznia 2017 roku.
Dlaczego ta praktyka jest ważna?
Zmiany organizacyjne w instytucjach kultury często wynikają z decyzji administracyjnych, finansowych lub strategicznych, podczas gdy doświadczenia ich użytkowników i pracowników uwzględniane są dopiero na etapie wdrażania nowych rozwiązań. Projekt Biblioteki Kraków pokazuje, że diagnoza społeczna może poprzedzać proces reorganizacji i dostarczać wiedzy potrzebnej do projektowania przyszłego modelu działania instytucji. Włączenie zarówno użytkowników, jak i osób niekorzystających z bibliotek pozwala lepiej rozpoznać potrzeby lokalnych społeczności, a udział bibliotekarzy pomaga uwzględnić doświadczenia osób odpowiedzialnych za codzienne funkcjonowanie placówek. Dzięki temu planowanie zmian może opierać się nie tylko na założeniach organizatorów, lecz również na wiedzy pochodzącej z otoczenia instytucji.
Na czym polega?
Praktyka polega na poprzedzeniu istotnych zmian organizacyjnych systematyczną diagnozą oraz konsultacjami z grupami, których zmiany będą dotyczyć. W Krakowie proces badawczo-konsultacyjny objął wszystkie 57 ówczesnych bibliotek miejskich. Przeprowadzono prawie 600 wywiadów z użytkownikami i osobami niekorzystającymi z bibliotek w ich otoczeniu oraz blisko 200 dodatkowych wywiadów w sześciu wybranych placówkach. Uzupełnieniem były warsztaty partycypacyjne z bibliotekarzami i czytelnikami, badanie użytkowników intensywnie korzystających z zasobów cyfrowych oraz otwarte konsultacje dla mieszkańców. Wyniki zebrano w raporcie zawierającym diagnozę istniejącej sieci i rekomendacje dotyczące przyszłego rozwoju Biblioteki Kraków. Proces stanowi przykład wykorzystania badań i dialogu społecznego na etapie projektowania instytucji, choć dostępna dokumentacja nie pozwala jednoznacznie przypisać konkretnych późniejszych zmian poszczególnym rekomendacjom.
Czego można się nauczyć z tego przykładu?
- Zmiany organizacyjne warto poprzedzać diagnozą potrzeb. Poznanie doświadczeń użytkowników i pracowników przed podjęciem szczegółowych decyzji pozwala lepiej dostosować przyszły model instytucji do jej otoczenia.
- Wiedza o instytucji pochodzi również od osób, które z niej nie korzystają. Uwzględnienie perspektywy nieużytkowników pomaga rozpoznawać bariery i potrzeby niewidoczne w badaniach dotychczasowej publiczności.
- Różne metody badawcze pozwalają uzyskać pełniejszy obraz sytuacji. Połączenie wywiadów, obserwacji, warsztatów i konsultacji umożliwia zestawienie indywidualnych doświadczeń z szerszym kontekstem funkcjonowania instytucji.
- Organizacja ucząca się wykorzystuje wiedzę do planowania zmian. Diagnoza i konsultacje zyskują największą wartość wtedy, gdy ich wyniki stają się podstawą konkretnych decyzji, a efekty tych decyzji są następnie oceniane.
Instytucja, której dotyczyła praktyka:
Biblioteka Kraków – utworzona w wyniku połączenia czterech miejskich bibliotek publicznych
Realizator procesu badawczo-konsultacyjnego:
Małopolski Instytut Kultury w Krakowie, na zlecenie Urzędu Miasta Krakowa
Więcej szczegółów: Opis projektu i raport końcowy – Małopolski Instytut Kultury
Nić:
Zarządcza
Kompetencja:
Organizacja ucząca się
Poziom wdrożenia:
Skręcony sznurek