Wspieranie oddolnych inicjatyw poprzez udostępnianie zasobów instytucji
Przykładem tej praktyki jest program „Otwarty IKM” realizowany od 2016 roku przez Instytut Kultury Miejskiej w Gdańsku. Program umożliwia mieszkańcom, animatorom kultury, artystom, kolektywom i organizacjom społecznym realizowanie własnych pomysłów na wydarzenia kulturalne przy wsparciu instytucji. IKM udostępnia przestrzeń, wyposażenie oraz zaplecze organizacyjne, merytoryczne i promocyjne, a w wybranych edycjach również środki finansowe. Dzięki temu osoby spoza zespołu instytucji mogą samodzielnie inicjować przedsięwzięcia i współtworzyć jej ofertę. Program rozwijał się przez kolejne lata, obejmując również działania w przestrzeni miejskiej, wydarzenia internetowe i inicjatywy skierowane do społeczności migranckich.
Dlaczego ta praktyka jest ważna?
Instytucje kultury dysponują zasobami, które mogą służyć nie tylko realizacji ich własnego programu, ale także wspieraniu pomysłów powstających w lokalnej społeczności. Dla wielu osób i grup przeszkodą w podejmowaniu działań są ograniczone środki, brak odpowiedniej przestrzeni lub doświadczenia organizacyjnego. „Otwarty IKM” pokazuje, jak instytucja może zmniejszać te bariery, nie przejmując przy tym całkowitej kontroli nad inicjatywą. Uczestnicy nie muszą jedynie wybierać spośród przygotowanych propozycji – mogą sami określać temat, formę i odbiorców swoich działań. Takie podejście poszerza ofertę instytucji o nowe perspektywy, wzmacnia sprawczość mieszkańców i pozwala rozwijać trwałe relacje z lokalnymi środowiskami.
Na czym polega?
Praktyka polega na stworzeniu przejrzystego systemu wspierania oddolnych inicjatyw kulturalnych. W ramach „Otwartego IKM” osoby indywidualne, grupy nieformalne i organizacje społeczne zgłaszają własne propozycje wydarzeń w otwartym naborze. Wybrane projekty realizowane są we współpracy z instytucją, która zapewnia przestrzeń, wyposażenie, opiekę koordynatora oraz wsparcie techniczne, prawne i promocyjne. W edycji 2026 organizatorzy mogli otrzymać również do 5000 zł brutto na realizację przedsięwzięcia. Program obejmuje różnorodne formy aktywności – od warsztatów i spotkań po działania w przestrzeni miejskiej. Instytucja określa zasady naboru i odpowiada za wybór zgłoszeń, natomiast autorzy wybranych inicjatyw zachowują wpływ na ich tematykę i sposób realizacji. Istotnym elementem praktyki jest jej ciągłość: program powstał z potrzeby uporządkowania wcześniejszej, nieformalnej współpracy z mieszkańcami i jest rozwijany w kolejnych edycjach.
Czego można się nauczyć z tego przykładu?
- Otwartość instytucji oznacza także gotowość do przyjmowania pomysłów z zewnątrz. Umożliwienie mieszkańcom inicjowania własnych przedsięwzięć poszerza zakres ich wpływu na ofertę kulturalną.
- Przejrzyste zasady ułatwiają współpracę. Otwarty nabór, określone kryteria wyboru i jasny podział odpowiedzialności pomagają przekształcić okazjonalne partnerstwa w stały sposób działania instytucji.
- Wsparcie organizacyjne może być równie ważne jak finansowe. Udostępnienie przestrzeni, sprzętu, wiedzy i doświadczenia zespołu pozwala realizować pomysły osobom, które nie dysponują własnym zapleczem.
- Instytucja nie musi być pomysłodawcą każdego wydarzenia. Pozostawienie inicjatorom wpływu na tematykę i formę działań sprzyja różnorodności programu oraz wzmacnia samodzielność lokalnych środowisk.
Instytucja, która wdrożyła tę praktykę:
Instytut Kultury Miejskiej w Gdańsku
Więcej szczegółów: Otwarty IKM – opis programu
Nić:
Przestrzeni
Kompetencja:
Otwartość instytucji
Poziom wdrożenia:
Solidna lina