Projektowanie programu w oparciu o potrzeby społeczności

Przykładem tej praktyki jest Muzealny think-tank wokół potrzeb sąsiadów instytucji, realizowany przez Muzeum POLIN i Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. Projekt stworzył przestrzeń do wspólnego analizowania relacji z lokalną społecznością oraz wypracowywania sposobów projektowania programów odpowiadających na rzeczywiste potrzeby mieszkańców. Efektem były rekomendacje, publikacja i sieć współpracy osób zajmujących się budowaniem relacji sąsiedzkich w muzeach.

Dlaczego ta praktyka jest ważna?

Projektowanie programu w oparciu o potrzeby społeczności przekształca instytucję z „odizolowanej wyspy” w żywy, odpowiedzialny element lokalnej tkanki. Dzięki stałemu rozpoznawaniu i uwzględnianiu wyzwań najbliższego otoczenia, muzeum buduje z mieszkańcami relację opartą na zaufaniu, wzajemności i poczuciu bliskości. W efekcie instytucja przestaje być traktowana jako miejsce okazjonalnych wizyt, a staje się ważnym centrum życia społecznego, do którego lokalna społeczność wraca z naturalną potrzebą i poczuciem współwłasności.

Na czym polega?

Praktyka projektowania programu w oparciu o potrzeby społeczności polega na przestawieniu myślenia instytucji z modelu odgórnego (projektowania „dla” odbiorców) na model relacyjny (projektowanie „z” i „wobec” otoczenia). Instytucja przestaje być jedynie dostawcą oferty kulturalnej, a staje się podmiotem wrażliwym na wyzwania swojego najbliższego sąsiedztwa. Program oparty na potrzebach nie jest sztywnym planem. Odpowiada na realne, bieżące sytuacje – od wyzwań ekologicznych i zmian przestrzennych po nagłe kryzysy społeczne czy potrzebę integracji wokół lokalnej historii.

Czego można się nauczyć z tego przykładu?

• Budowanie relacji lokalnych to nie dodatek do pracy kuratorskiej czy promocyjnej, ale osobna dziedzina wymagająca warsztatu, empatii i wiedzy ewaluacyjnej. Instytucja musi stwarzać pracownikom przestrzeń do uczenia się i reflekcji, by nie powielać rutynowych schematów.
• Analizowanie relacji sąsiedzkich w kontekście bieżących wyzwań uczy, że program muzeum powinien reagować na to, co dzieje się za jego oknami „tu i teraz”. Gdy instytucja odpowiada na realne troski mieszkańców, staje się dla nich „trzecim miejscem”, przestrzenią spotkań i wsparcia.
  

Instytucja, która wdrożyła tę praktykę:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN × Muzeum J. Piłsudskiego w Sulejówku
Więcej szczegółów: strona projektu

Nić:
Programowa

Kompetencja:
Orientacja na społeczność
(Zdolność do rozpoznawania potrzeb odbiorców i projektowania działań odpowiadających różnorodnym grupom oraz lokalnej społeczności.)

Poziom wdrożenia:
Skręcony sznurek