75% otwartości w rządowym podręczniku – dajemy autorom „czwórkę”

Ile % otwartości w otwartym podręczniku?

Rządowy elementarz, wraz z kolejnymi jego częściami, to z założenia podręcznik otwarty. Znacząca jego część może być dowolnie wykorzystywana, przez co podręcznik stanowi przydatny materiał dla edukatorów, rodziców czy firm edukacyjnych. W ramach trwających konsultacji treści drugiej części podręcznika, chcemy zwrócić uwagę na fakt zbędnych ograniczeń, wynikających z umieszczenia w treści podręcznika treści dostępnych na innych zasadach. Przede wszystkim są to zasoby agencji stockowych. Jak pisaliśmy wczoraj, często są to rzeczy prozaiczne, które z łatwością zespół autorów mógłby wyprodukować lub pozyskać z istniejących otwartych repozytoriów (np. zdjęcie karmnika dla ptaków zrobionego z butelki po wodzie).

75 procent otwartosci

Ile % otwartości jest w otwartym podręczniku? Okazuje się, że swobodnie wykorzystywać można 75% stron. Przyjęliśmy założenie, że to pojedyncza strona jest podstawową jednostką obliczeniową w tym równaniu – skanujemy lub kserujemy całe strony. Nawet jeden, mały detal dostępny na restrykcyjnych zasadach powoduje, że strony nie można swobodnie wykorzystać. Zamiast tego trzeba studiować skomplikowane i nieklarowne warunki licencyjne. Alternatywą są nożyczki.

Zasoby „zamknięte” stanowią niewielką część wszystkich zdjęć i ilustracji. To tylko około 50 obiektów w bogato ilustrowanej książce. Skutek jednak jest taki, że 25% stron nie może być swobodnie wykorzystanych. W najbardziej zaskakujących wypadkach barierą jest na przykład zdjęcie piłki, skakanki i rakietek do ping-ponga (pisaliśmy o tym wczoraj).

Osobną kategorię stanowią zasoby dziedzictwa wbrew przepisom prawa licencjonowane przez instytucje państwowe. Przykładowo, swobodne korzystanie ze strony 58 „blokuje” portret Ignacego Łukasiewicza, który spokojnie czeka w domenie publicznej i mógłby się znaleźć w podręczniku zamiast zdjęcia objętego prawami autorskimi.

Trzecią kategorię stanowią utwory literackie, także licencjonowane przez autorów bez wykorzystania wolnych licencji (wiersze na stronach 8,9,44 i fragment książki na stronach 72-73). Nie jest jasne, dlaczego Ministerstwo nie pozyskało odpowiednich praw do utworów płacąc twórcom – szczególnie, że wiersze wielu innych autorów, wykorzystane w podręczniku, są dostępne na wolnej licencji.

 

ile % otwartości w otwartym podręczniku

Poziom i układ stron „zamkniętych” i „otwartych” w podręczniku prezentuje powyższa infografika. Zielone strony można kopiować. Czerwone krzyżyki oznaczają strony z materiałami, których wykorzystanie jest zastrzeżone.

Korzystając z przelicznika stosowanego w edukacji, dajemy twórcom podręcznika ocenę dobrą z otwartości. Jesteśmy przekonani, że można stworzyć rządowy podręcznik otwarty w 100%. Zachęcamy do wzięcia udziału w konsultacjach, zgłoszenia tych problemów oraz poproszenia resort o wymianę kłopotliwych treści na otwarte. Jutro opublikujemy instrukcję, jak to zrobić.

O ile nie jest to stwierdzone inaczej, wszystkie materiały na stronie są dostępne na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0. Pewne prawa zastrzeżone na rzecz Centrum Cyfrowego.
Creative Commons License

Centrum Cyfrowe Projekt:Polska, ul. Andersa 29, 00-159 Warszawa, kontakt@centrumcyfrowe.pl

Centrum Cyfrowe jest częścią Fundacji Projekt: Polska.

Projekt Polska

Nasi partnerzy

 

Należymy do:
logo koalicji otwartej edukacji  Member of The Internet Defense League
logo koalicji Copyright For Creativity       logo koalicji stowarzyszenia communiaofop_logo