Ukończony w grudniu 2013 r. projekt badawczy „Korzystanie z mediów a podziały społeczne” to przedsięwzięcie mające na celu krytyczną rewizję dyskusji o kompetencjach medialnych – i podparcie teoretycznych założeń badaniem empirycznym. Autorzy badania postawili sobie zadanie zestawienia sposobów korzystania z mediów z innymi aspektami życia jednostek, w oczywisty sposób ograniczanych zarówno przez indywidualne predyspozycje, jak i ograniczenia związane z nierównościami społecznymi. Tym samym kompetencje medialne potraktowano nie jako uniwersalny zasób wiedzy i umiejętności, lecz jako rozpatrywane indywidualnie kompetencje w realizacji celów stawianych sobie przez użytkowników mediów.

Rama teoretyczna, oparta na pracach m.in. Pierre’a Bourdieu i Amartya Sena, została przełożona na segmentację społeczną polskiej populacji, a następnie – po wykonaniu serii wywiadów pogłębionych ukierunkowanych na wychwycenie specyficznych stylów życia i osadzeniu w nich różnych użyć mediów – zoperacjonalizowana we właściwym badaniu ankietowym. Badanie przeprowadzone na reprezentatywnej dla polskiej populacji próbie 1200 osób potwierdziło, że różne użycia mediów nie zawsze wynikają z „niekompetencji” użytkowników, często będąc po prostu następstwem horyzontu i możliwości życiowych Polaków. Nie oznacza to, że należy bezwzględnie odrzucić podział na „lepsze” i „gorsze” użycia mediów. Nie oznacza również, że media takie jak internet nie mogą być narzędziem awansu społecznego. Raport badania skłania się ku konkluzji, że w dyskusji o kompetencjach medialnych, ale i w polityce edukacyjnej oraz kulturalnej, niezbędne jest uwzględnienie perspektywy możliwości różnych grup społecznych. Bez tego znaczna część działań edukacyjnych skazana jest na niepowodzenie.

 

„Badanie „Korzystanie z mediów a podziały społeczne” pokazało, że internet sam przez się nie jest narzędziem rozwiązywania problemów takich, jak nierówności społeczne i dążenia do ich wyrównywania, że pod tym względem oczekiwania kierowane pod adresem nowych technologii i mediów były zawyżone. Internet może odgrywać znaczącą rolę w podnoszeniu jakości życia, we wzmocnieniu istniejącego, najlepiej stosunkowo wysokiego kapitału kulturowego. Fakt ten powinien dać do myślenia decydentom, stać się sygnałem dla instytucji kultury i placówek edukacyjnych, wskazówką dla kreatorów polityki kulturalnej i edukacyjnej, by wzmacniać  kapitał kulturowy, co będzie miało przełożenie na problemy społeczne, w tym na zmniejszenie nierówności społecznych.”

z recenzji prof. Elżbiety Tarkowskiej

 

„Traktuję przedstawiony do recenzji raport (i leżące u jego podstaw badania) jako przede wszystkim działanie uwrażliwiające na kwestie, które w badaniach nad kompetencjami medialnymi były często marginalizowane, bądź zupełnie pomijane. (…) Taka perspektywa wydaje się być niezwykle cenna. Po pierwsze dlatego, że „uspołecznia” ona kompetencje medialne, zakorzenia myślenie o nich w refleksji nad społecznymi strukturami i nierównościami, sprawia, iż uwaga badaczy i podmiotów publicznych przestaje być skoncentrowana na mierzeniu deficytów kompetencji, a zaczyna być skupiona na przyczynach tego zjawiska. Po drugie dlatego, że akcentuje ona konieczność „kontekstualizacji” działań edukacyjnych związanych z podnoszeniem kompetencji medialnych, dostosowanie tego typu programów do potrzeb, możliwości, systemów preferencji osób, do których zostają one skierowane. Po trzecie dlatego, że prowadzi ona do defetyszyzacji refleksji, badań i publicznych dyskusji nad kompetencjami medialnymi – wskazując, iż absurdalne jest upieranie się przy tym, iż wszyscy powinniśmy posiadać identyczne (wysokie) kompetencje medialne, że to najlepszy sposób na walkę ze społecznymi nierównościami, a co za tym idzie na kreowanie egalitarnego społeczeństwa obywatelskiego składającego się ze światłych, krytycznych jednostek.”

z recenzji prof. Marka Krajewskiego

 

Do pobrania: raport, raport w wersji angielskiej, dane z badania ilościowego

Autorzy raportu: Mirosław Filiciak, Paweł Mazurek, Katarzyna Growiec

Zespół badawczy: Mirosław Filiciak, Paweł Mazurek, Katarzyna Growiec, Piotr Toczyski

Komentarze: Mateusz Halawa, Mikołaj Lewicki, Alek Tarkowski, Piotr Toczyski

 

 

logo_mkidn-300x127

Badanie zostało zrealizowane w ramach grantu badawczego przyznanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w ramach programu „Edukacja medialna, badania”.

O ile nie jest to stwierdzone inaczej, wszystkie materiały na stronie są dostępne na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0. Pewne prawa zastrzeżone na rzecz Centrum Cyfrowego.
Creative Commons License

Centrum Cyfrowe Projekt:Polska, ul. Andersa 29, 00-159 Warszawa, kontakt@centrumcyfrowe.pl

Centrum Cyfrowe jest częścią Fundacji Projekt: Polska.

Projekt Polska

Nasi partnerzy

 

Należymy do:
logo koalicji otwartej edukacji  Member of The Internet Defense League
logo koalicji Copyright For Creativity       logo koalicji stowarzyszenia communiaofop_logo