W latach 2012-2013 realizowaliśmy projekt badawczy „Prawo autorskie w czasach zmiany. O normach społecznych korzystania z treści”, mierzący się z tematem społecznego kontekstu funkcjonowania prawa autorskiego w Polsce. Podstawowym celem projektu było dostarczenie rzetelnej wiedzy na temat tego, co ludzie dziś sądzą w kwestiach związanych z prawem autorskim. To pierwsze w Polsce badanie powszechnej znajomości i postrzegania prawa autorskiego przez Polaków.

Projektując zmiany na styku prawa i kultury, na dłuższą metę nie da się bowiem ignorować powszechnych zmian w korzystaniu z treści. Znajomość postaw i poglądów użytkowników jest przy tym jednym z kluczy do zrozumienia tych zmian. Te zmiany można dostrzec w ich zachowaniach, ale także w zmieniającej się wspólnej świadomości działania prawa autorskiego. Użytkownicy są często nieobecni w debatach na temat polityki kulturowej i kształtu prawa autorskiego. To badanie jest sposobem na oddanie im głosu.

W badaniu zajmowaliśmy się przede wszystkim takimi kwestiami jak praktyczna wiedza na temat prawa autorskiego oraz normy i wyobrażenia społeczne związane z sieciowymi formami korzystania z treści. Projekt składał się z dwóch modułów: jakościowego oraz ilościowego. Traktujemy to badanie jako kontynuację namysłu badawczego nad nowymi obiegami treści związanymi z technologiami cyfrowymi. Dotychczas poświęciliśmy tej kwestii badania „Obiegi kultury” oraz „Tajni kulturalni”.

Główna diagnoza badawcza brzmi: znajdujemy się w stanie zagubienia i powszechnej dezorientacji jak korzystać z treści mających status intelektualnej własności. Z jednej strony wciąż odwołujemy się do wartości i reguł wypracowanych w epoce industrialnej i XX-wiecznym systemie mediów masowych; z drugiej zaś, na co dzień poruszamy się w sieciowym ekosystemie, gdzie te reguły i wartości nie znajdują prostego zastosowania. W ten sposób zbiorowo podzielane wartości, które mają coraz mniej wspólnego ze sferą powszechnych zachowań, przestały pełnić rolę poręcznej busoli wżyciu codziennym. Odwołując się do języka socjologii, nazywamy ten stan anomią obiegu własności intelektualnej.

W realizowanym badaniu nie interesowała nas znajomość samych przepisów. Ludzie nie znają prawa i prawo autorskie nie jest tu żadnym wyjątkiem. Ciekawiło nas za to, co zdaniem ludzi jest w praktyce dozwolone, a co zakazane? Co słuszne, a co naganne? Jak w tym wszystkim próbują się na co dzień odnaleźć?

W oparciu o tą wiedzę staraliśmy się zidentyfikować i opisać główne wyzwania, ale i zagrożenia związane z nieuchronną reformą prawa autorskiego.

Wydaje się, że jako społeczeństwo powoli dojrzewamy do tego, aby z fazy rytualnego napiętnowania nowych zjawisk przejść do etapu poszukiwania konstruktywnych rozwiązań. Mamy nadzieję, że nasz raport będzie stanowić istotny element intelektualnego przygotowania w mierzeniu się z wyzwaniami sieciowego obiegu informacji w epoce poprzemysłowej.

Raport jest dostępny jako PDF. Przygotowaliśmy również streszczenie raportu w języku angielskim.


Badanie zostało zrealizowane w ramach grantu badawczego przyznanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w ramach programu „Edukacja kulturalna i diagnoza kultury”.

Logo_MKiDN_RP

Aktualności

18 grudnia 2013    Copyright Law in transition. On Social Norms related to Content Usage-new survey report    
3 grudnia 2013    Premiera raportu „Prawo autorskie w czasach zmiany” i 3. urodziny Centrum Cyfrowego    

O ile nie jest to stwierdzone inaczej, wszystkie materiały na stronie są dostępne na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0. Pewne prawa zastrzeżone na rzecz Centrum Cyfrowego.
Creative Commons License

Centrum Cyfrowe Projekt:Polska, ul. Andersa 29, 00-159 Warszawa, kontakt@centrumcyfrowe.pl

Centrum Cyfrowe jest częścią Fundacji Projekt: Polska.

Projekt Polska

Nasi partnerzy

 

Należymy do:
logo koalicji otwartej edukacji  Member of The Internet Defense League
logo koalicji Copyright For Creativity       logo koalicji stowarzyszenia communiaofop_logo