HUMAIN: Navigating AI for Resilient and Sustainable Cultural and Creative Ecosystems

Sztuczna inteligencja przestała już być futurystyczną wizją, a stała się codziennością – także w branży kreatywnej i sektorze kultury. Choć technologie te niosą ze sobą ogromne możliwości, ich produkcja, wdrożenie i użytkowanie stawiają przed nami pytania o etykę, autentyczność, prawa autorskie i inkluzywność.

Algorytmy narzędzi opartych na sztucznej inteligencji wpływają na cały sektor – od indywidualnych twórców i twórczyń, poprzez osoby pracujące w organizacjach kultury, aż po decydentów nadających kierunek polityce kulturalnej.

Celem projektu HUMAIN (Navigating Human-Centred AI for Resilient and Sustainable Cultural and Creative Ecosystems) jest wzmocnienie odporności sektora kultury i przemysłów kreatywnych poprzez dostarczenie wiedzy i narzędzi do odpowiedzialnego, zrównoważonego wdrażania AI. Prace skupią się nie tylko na technologii, ale przede wszystkim na ludziach oraz na tym, jak „rewolucja AI” na nich wpływa:

• Ochrona własności intelektualnej i twórczości: Na podstawie przypadków z branży muzycznej, filmowej i modowej będziemy szukać rozwiązań, które sprawią, że AI będzie wspierać ludzką kreatywność, a nie ją wykorzystywać.
• Etyka i różnorodność: Chcemy, by algorytmy nie powielały uprzedzeń i stereotypów, co pozwoli zadbać o różnorodność kultury i jej dostępność dla osób z różnych grup społecznych.
• Praktyczne wsparcie: Kluczową częścią projektu jest opracowanie HUMAIN Toolkit – poradnika z rekomendacjami, wyjaśnieniem ram prawnych i propozycjami rozwiązań, które pomogą wdrożyć narzędzia AI w sposób bezpieczny, etyczny i wspierający wybrane aspekty pracy.

Trzyletni projekt HUMAIN realizowany jest przez multidyscyplinarne konsorcjum składające się z 9 partnerów z 6 krajów Unii Europejskiej:

• Uniwersytet Jagielloński (Polska; koordynator projektu),
• European Fashion Heritage Association (Włochy),
• National Technical University of Athens (Grecja),
• Universidad de Valladolid (Hiszpania),
• Stichting VU (Holandia),
• DFF – Deutsches Filminstitut & Filmmuseum (Niemcy),
• Stowarzyszenie Polskich Muzyków Kameralistów (Polska),
• Maggioli SPA (Włochy),
• oraz nas – fundacji Centrum Cyfrowe.

Jako Centrum Cyfrowe wierzymy, że technologia powinna służyć interesowi społecznemu – w projekcie HUMAIN jesteśmy odpowiedzialni za wypracowanie rekomendacji dotyczących polityk publicznych (policy recommendations). Chcemy, by głos sektora kultury był słyszany na poziomie legislacyjnym w Europie, a przepisy chroniły wspólne dziedzictwo i prawo do wiedzy.

Przedsięwzięcie realizowane jest w ramach Horyzont Europa – flagowego programu Unii Europejskiej, którego celem jest wzmacnianie konkurencyjności wspólnoty poprzez przełomowe innowacje i współpracę naukową.