Buszujący w sieci. Nasz raport: Nauczyciele i nowoczesne praktyki edukacyjne

Zobaczyć, usłyszeć, a najlepiej kliknąć  – takie oczekiwania od nauczycieli podczas lekcji mają dziś uczniowie. W dobie internetu drukowany podręcznik już nie wystarcza –  papier stał się po prostu nudny. Aby przykuć uwagę dzieci i zainteresować je tematem nauczyciele na lekcjach pokazują filmy, puszczają muzykę z You Tube’a, drukują artykuły lub ściągają zdjęcia zamieszczone w sieci. W każdej takiej sytuacji mają do czynienia z prawem autorskim – choć często nie zdają sobie z tego sprawy. Brak im też świadomości tego, co im wolno a czego nie wolno robić.

Pobierz raport w PDF

Raport Nauczyciele i nowowczesne praktyki edukacyjne

O tym, jak nauczyciel może używać, dzielić się lub remiksować materiały wykonane przez kogoś innego decyduje właśnie prawo autorskie. Czy ma ono wpływ na codzienną pracę nauczycieli, rozwój innowacji i kreatywność w szkole? Postanowiliśmy to sprawdzić. W ramach kampanii, którą realizujemy jako stowarzyszenie Communia, opracowaliśmy raport „Nauczyciele i nowoczesne praktyki edukacyjne”. Przeprowadziliśmy rozmowy z 30 nauczycielami z Polski, Estonii, Francji, Holandii i Niemiec. Wszyscy rozmówcy byli nauczycielami wyróżniającymi się na tle innych, wdrażającymi innowacje edukacyjne i aktywnie korzystający z nowych technologii. Wywiady dotyczyły wpływu prawa autorskiego na ich pracę. Co się okazało?

 grafika role

Najlepsi nauczyciele, ambitni i innowacyjni, mają wiedzę o prawie autorskim. Zazwyczaj jednak nie zdobywają jej na studiach, lecz samodzielnie lub na dodatkowych szkoleniach. Pomaga im w tym między innymi to, że sami są twórcami –  tworzą własne materiały (prezentacje, scenariusze lekcji), a potem się nimi dzielą. Innych motywuje potrzeba pomocy uczniom, którzy też od wczesnego wieku stykają się z problemem: na co prawo autorskie mi pozwala, a kiedy łamię prawo? Jednak większość nauczycieli nie dysponuje żadną wiedzą o prawie autorskim, co stanowi przeszkodę w  korzystaniu z technologii cyfrowych i poszerzaniu zakresu wykorzystywanych materiałów.

 Buntownik, a może strażnik?

W raporcie wyróżnione są cztery najbardziej typowe role przyjmowane przez nauczycieli wobec prawa autorskiego: Nauczyciel Twórca, Nauczyciel Strażnik, Nauczyciel Buntownik i najczęściej spotykany – Nauczyciel Nieświadomy Użytkownik. Rola, jaką przybiera dany nauczyciel zależy m.in. od tego, na ile korzysta on z nowych technologii w codziennej pracy i  czy ważniejsze są dla niego cele edukacyjne, czy też przestrzeganie prawa autorskiego. Na przykład buntownik to nauczyciel, który jest skłonny zaryzykować złamanie prawa po to, by dostarczyć uczniom ciekawy materiał. Dla niego cel edukacyjny i dobro uczniów jest na pierwszym miejscu. Z kolei strażnik będzie przede wszystkim dbał o literę prawa i unikał ryzykownych pomysłów nawet kosztem urozmaicenia lekcji.

Razem naprawmy prawo autorskie dla edukacji

Pomimo, że w Polsce dozwolony użytek określający zakres swobody korzystania dla celów edukacyjnych jest stosunkowo szeroki, często zdarza się, że nauczyciele nie korzystają z technologii cyfrowych i nie poszerzają zakresu wykorzystywanych materiałów. Nie wiedzą co i w jakiej formie mogą pokazywać swoim uczniom i po prostu boją się złamać prawo. Inni z kolei nieświadomie naginają lub łamią prawo.

Polskie prawo autorskie daje dużo swobody nauczycielom w czasie lekcji szkolnych. Ale już w bibliotece, czy w trakcie lekcji muzealnej nie można korzystać swobodnie z wielu niezbędnych materiałów, na przykład pokazać filmu. Podobnie nauczyciele i uczniowie publikujący materiały online muszą bardzo uważać, by nie naruszyć prawa – nie chronią ich bowiem żadne zasady dozwolonego użytku.

Najwyższa pora tę sytuację zmienić. Z jednej strony potrzebujemy edukować nauczycieli o prawie autorskim i zapewnić im bieżące wsparcie –  nie robi tego dzisiaj system szkolny. Ale potrzebujemy też lepszego prawa, chroniącego nauczycieli i tworzącego jak najmniej wątpliwości, co jest legalne. Dlatego w ramach europejskiej kampanii prowadzonej przez stowarzyszenie Communia “Naprawmy prawo autorskie dla edukacji” zabiegamy o reformę przepisów (pisaliśmy o kampanii na naszym blogu).

gif_copygight_edu-pl

 Jak możecie wesprzeć kampanię?

  1. Wejdź na stronę RIGHT COPYRIGHT .
  2. Podpisz petycję.
  3. Podziel się informacją o kampanii ze znajomymi w mediach społecznościowych – korzystając z naszych materiałów promocyjnych lub publikując autorski wpis.

Kampania RIGHT COPYRIGHT to część projektu Copyright for Education finansowanego przez  Open Society Foundation. Organizatorem jest Stowarzyszenie COMMUNIA, w Polsce całą akcję koordynuje Centrum Cyfrowe.

Brak komentarzy »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post.

Leave a comment

O ile nie jest to stwierdzone inaczej, wszystkie materiały na stronie są dostępne na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0. Pewne prawa zastrzeżone na rzecz Centrum Cyfrowego.
Creative Commons License

Centrum Cyfrowe Projekt:Polska, ul. Andersa 29, 00-159 Warszawa, kontakt@centrumcyfrowe.pl

Centrum Cyfrowe jest częścią Fundacji Projekt: Polska.

Projekt Polska

Nasi partnerzy

 

Należymy do:
logo koalicji otwartej edukacji  Member of The Internet Defense League
logo koalicji Copyright For Creativity       logo koalicji stowarzyszenia communiaofop_logo