Booksprint – do艣wiadczenia. "Wolne licencje w nauce. Instrukcja" drugie wydanie

Z okazji przygotowania drugiego, uzupe艂nionego wydania publikacji Wolne licencje w nauce. Instrukcja聽(PDF,聽EPUB)聽przedstawiamy Wam r贸wnie偶 nasze do艣wiadczenia z pracy metod膮 booksprint.[ramka]Booksprinty – akcje szybkiego, kolektywnego pisania ksi膮偶ek i podr臋cznik贸w – sta艂y si臋 w ostatnich latach modne, zw艂aszcza w艣r贸d organizacji pozarz膮dowych i animator贸w kultury chc膮cych w oryginalny spos贸b przeprowadzi膰 偶mudn膮 prac臋 przygotowywania publikacji. [/ramka]Mimo atrakcyjnego brzmienia to trudna metoda, kt贸ra nie raz zawiod艂a lub zaskoczy艂a organizator贸w – jednak przy odpowiednim przygotowaniu booksprint mo偶e by膰 skutecznym sposobem wsp贸lnego tworzenia tre艣ci. Oto szereg rad, opartych na naszych do艣wiadczeniach.

Metod臋 booksprint贸w opracowali Thoms Krag i Adam Hyde W Centrum do艣膰 autorsko zastosowali艣my t臋 metod臋 do napisania publikacji 鈥淲olne licencje w nauce. Instrukcja鈥 (do pobrania w PDF, EPUB), stworzonej w ramach wsp贸lnego projektu z BazHum聽oraz w 2011 roku przy opracowaniu publikacji o edukacji nieformalnej w ramach Medialabu Warszawa. Nawet w tym wypadku z sukcesem zako艅czonego procesu nie uda艂o si臋 unikn膮膰 trudno艣ci, kt贸re co ciekawe przysz艂y wtedy gdy pr贸bowali艣my po艂膮czy膰 twardy i 偶mudny proces pracy zamkni臋tej 聽z otwarto艣ci膮 na osoby nie bior膮ce udzia艂 w booksprincie.

O do艣wiadczeniach z booksprintami pisa艂 r贸wnie偶 na 艂amach Edukatora Medialnego Grzegorz Stun偶a, kt贸ry pomaga艂 nam w przygotowaniu materia艂贸w, kt贸re by艂y wykorzystywane podczas warszawskiego maratonu pisania. Id膮c jego 艣ladem postanowili艣my spisa膰 nasze do艣wiadczenia do wykorzystania przez kolejne osoby organizuj膮ce podobne wydarzenia.

Planowanie

Booksprint Centrum i BazHum od pocz膮tku mia艂 jasny cel w postaci publikacji roboczo nazwanej 鈥淚nstrukcj膮 publikowania na wolnych licencjach dla naukowc贸w鈥. Publikacja mia艂a by膰 zwie艅czeniem programu sta偶owego, w ramach kt贸rego 6 os贸b szkoli艂o si臋 z nami z kompetencji otwierania zasob贸w edukacji, nauki i kultury. Opr贸cz jasnego pomyslu na publikacj臋, przydatne by艂o r贸wnie偶 聽przygotowanie wcze艣niej w formie szkic贸w najwa偶niejszych fragment贸w, na kt贸rych nam zale偶a艂o. Na ich bazie powsta艂 jasny i rozbudowany spis tre艣ci docelowej publikacji, poddany dyskusji i uzupe艂niony na pocz膮tku Booksprintu.

Nie oznacza艂o to jednak, 偶e materia艂y by艂y gotowe przed publikacj膮. Z przygotowanych wcze艣niej kilku stron i r臋cznie narysowanych pomys艂贸w na grafiki powsta艂 podczas booksprintu tekst o obj臋to艣ci 60 000 znak贸w. Po redkacji i pracy zdalnej przez weekend ostatecznie stan臋艂o na 80 000 znak贸w.

Spis tre艣ci i wst臋pne materia艂y dawa艂y jednak od pocz膮tku poczucie namacalno艣ci i realno艣ci celu, do kt贸rego d膮偶yli艣my. Pozostawienie tego ca艂kowicie procesowi grupowemu prowadzonemu podczas booksprintu 聽mo偶e zaj膮膰 du偶o cennego czasu. Je艣li wi臋c jeste艣my pewni wsp贸lnych motywacji i celu zespo艂u pisz膮cego, to lepiej konkretn膮 propozycj臋 przygotowa膰 za wczasu.

Podobnie warto przed rozpocz臋ciem pisania mie膰 plan na uk艂ad, a nawet 聽form臋 graficzn膮 publikacji. W贸wczas w trakcie powstawania materia艂u mo偶na okre艣la膰 docelowe rozmiary fragment贸w publikacji (tak by zmie艣ci艂y si臋 po wlaniu), potrzebne grafiki i dodatki (w naszym wypadku – tworzyli艣my publikacj臋 poradnikow膮 – 聽praktyczne okaza艂o si臋 wyr贸偶nienie najwa偶niejszych kr贸tkich porad poprzez uj臋cie ich w ramki). Pilnowanie obj臋to艣ci jest istotne – nie chodzi o to, by podczas sprintu napisa膰 jak najwi臋cej tekstu – lecz tyle, ile potrzeba, by osi膮gn膮膰 za艂o偶ony cel i stworzy膰 dobr膮 publikacj臋.

Zaplanowanie wcze艣niej pracy graficzek nad publikacj膮 pozwoli艂o nam r贸wnie偶 utrzyma膰 obiecany sobie kr贸tki termin powstania ostatecznej publikacji (poni偶ej tygodnia od daty spotkania). Jest to na pewno silna pozytywna motywacja dla organizator贸w do zadbania o proces i ostateczn膮 publikacj臋 efekt贸w sprintu. Mamy nadziej臋, 偶e takie radykalne, ale pozwalaj膮ce „poczu膰” ju偶 prawie gotow膮 publikacj臋, wyznaczenie termin贸w motywowa艂o r贸wnie偶 uczestnik贸w i uczestniczki. Z naszych wcze艣niejszych do艣wiadcze艅 z booksprintami wynika艂o, 偶e brak takich termin贸w wyd艂u偶a proces redakcji i ewentualnych uzupe艂nie艅 kt贸re prawie zawsze si臋 zdarzaj膮.

Proces

呕ycie bookspritntu mo偶na podzieli膰 na my艣lenie przed, kreatywne pisanie w trakcie i ci臋偶k膮 prac臋 po spotkaniu. Ka偶dy z tych trzech proces贸w ma swoj膮 specyfik臋 i wymaga zmierzenia si臋 z innymi trudno艣ciami.

booksprint Wolne licencje w nauce

Przed booksprintem

Poza planowaniem booksprintu, przed jego rozpocz臋ciem organizatorzy powinni mie膰 dobrze przedyskutowane i przemy艣lane, co i jak ma si臋 dzia膰 w trakcie pisania, oraz jakie rol臋 b臋d膮 w tym pe艂ni膰 (np. pomoc organizacyjna, wsparcie merytoryczne, nadzorowanie procesu i czasu). Im lepiej b臋d膮 przygotowani organizatorzy tym pewniej b臋d膮 czu膰 si臋 uczestnicy. Podobnie do podzia艂u pracy warto pomy艣le膰 o podziale na role i zespo艂y w grupie i je艣li jaki艣 temat jest szczeg贸lnie trudny skontaktowa膰 je ze sob膮 wcze艣niej (je艣li si臋 nie znaj膮). Takie rzeczy przychodz膮 艂atwo je艣li dobrze znamy uczestnik贸w, kt贸rych zapraszamy. Dob贸r os贸b jest bardzo wa偶ny, nie tylko z racji na dobr膮 atmosfer臋 czy obni偶enie ryzyka konfilkt贸w, ale r贸wnie偶 z racji na wzajemnie uzupe艂niaj膮ce si臋 kompetencje i wiedz臋. Zbyt wielu lider贸w i liderek mo偶e zaaowocowa膰 trudny podzia艂em prac. Zbyt r贸偶norodny 艣wiatopogl膮dow zesp贸艂 mo偶e w trakcie wpa艣膰 w konflikty. To bardzo trudny element, w kt贸rym zn贸w k艂ania si臋 konieczno艣膰 dobrego zaplanowania procesu i przygotowania si臋 na problemy i kryzysy w trakcie pisania. Oczywi艣cie, booksprint mo偶e te偶 by膰 otwarty na udzia艂 os贸b niezaplanowanych, z 鈥渙twratego naboru鈥.

W trakcie – punkty kontrolne

Po rozpocz臋ciu booksprintu przydadz膮 si臋 r贸wnie偶, poza g艂贸wnym celem, mniejsze punkty kontrolne (mo偶na rozwa偶y膰 np. przyj臋cie metodologii programowania zwinnego, od kt贸rego booksprinty si臋 zacz臋艂y) na kt贸rych mo偶na sprawdzi膰 gdzie jeste艣my z poszczeg贸lnymi partiami publikacji i wprowadzi膰 ewentualne zmiany lub urz膮dzi膰 przerw臋 na inn膮 form臋 opracowania jakiego艣 fragmentu publikacji np. wsp贸lne redagowanie s艂ownika itp. W naszym wypadku takie punkty, ustalone mniej wi臋cej co 1,5h pisania, pozwoli艂y okre艣li膰 jakiego wsparcia wymagaj膮 poszczeg贸lne powstaj膮ce rozdzia艂y, oraz wymienia膰 osoby w grupach, tak by mog艂y wzajmenie doskonali膰 teksty.

Praca zdalna

Cho膰 za艂o偶eniem booksprintu jest spotkanie si臋 na 偶ywo, nie dla wszystkich mo偶e to by膰 mo偶liwe. Je艣li kto艣 ma bra膰 udzia艂 w pisaniu zdalnie, to warto nie pozostawia膰 ich samotnie na dokumentach google (lub innym wybranym narz臋dziu) ale przeprowadzi膰 r贸wnie偶 wideokonferencj臋, om贸wi膰 materia艂 nad kt贸rym maj膮 pracowa膰 itp.

Narz臋dzia pracy

Najpopularniejszym narz臋dziem s膮 obecnie Google Docs, ze wzgl臋du na 艂atwo艣膰 r贸wnoczesnej pracy zespo艂owej, jak膮 oferuj膮. Dobr膮 alternatyw膮 s膮 tak zwane 鈥減ady鈥, wymagaj膮 one jednak dost臋pu do zainstalowanej na serwerze aplikacji Etherpad, maj膮 te偶 problemy je艣li wi臋cej ni偶 kilka os贸b edytuje pad r贸wnocze艣nie. Najbardziej profesjonalnym narz臋dziem, kt贸re pozwala elastycznie tworzy膰 ksi膮偶k臋 od razu w formatach na urz膮dzenia mobilne (PDF, epub) jest Booktype. Je艣li jednak dobrze podzielicie si臋 prac膮, to ka偶dy uczestnik mo偶e pracowa膰 na edytorach wedle swego uznania, i jedynie zbiera膰 tekst w jednym miejscu. Warto jednak w takim wypadku szczeg贸lnie dba膰 o przerzucanie takich tre艣ci regularnie na wsp贸lny dokument niezale偶nie od stopnia ich uko艅czenia. Nie chcecie pod koniec dnia zorientowa膰 si臋, 偶e materia艂 nie zosta艂 np. poddany krytyce grupy lub w og贸le nie zosta艂 przes艂any i trzeba „艣ciga膰” autora.

Kluczowy moment nast臋puje PO booksprincie

Kiedy sprint si臋 zako艅czy i uczestnicy rozejd膮 si臋 z poczuciem spe艂nienia i napisania materia艂u, dla kilku os贸b dopiero rozpocznie si臋 najtrudniejsza praca. Opracowany materia艂 nie b臋dzie bowiem gotowy bez redakcji, uzupe艂nie艅 聽i korekty – na kt贸re niemal na pewno nie starczy czasu podczas sprintu (chyba 偶e Wasz booksprint ma kilka dni i mo偶ecie podczas niego pracowa膰 r贸wnie偶 zbiorowo nad korekt膮 i sk艂adem publikacji). Bezpieczne jest wi臋c zaplanowanie swojego (organizator贸w, redaktor贸w i grafik贸w) czasu w spos贸b, kt贸ry pozwoli szybko doko艅czy膰 i zamkn膮膰 publikacj臋. W mniejszym gronie, zdalnie i ju偶 po booksprincie mog膮 wyst膮pi膰 wszelkie naturalne ryzyka procesu wydawniczego od braku czasu przez brak kontaktu po brak motywacji do zako艅czenia pracy.

Co z prawami autorskimi?

Sprawa zapewne jest dla Was oczywista – ale na wypadek chcemy to podkre艣li膰: otwarta metoda pisania ma sens tylko wtedy, je艣li i powstaj膮cy materia艂 b臋dzie otwarty. Polecamy wykorzystanie w tym celu licencji Creative Commons. Warto te偶 w publikacji korzysta膰 z istniej膮cych otwartych zasob贸w – zdj臋膰, grafik, ale te偶 stworzonych ju偶 tekst贸w. Mo偶na zaoszcz臋dzi膰 sporo czasu wykorzystuj膮c to, co zrobili ju偶 inni.

W rezultacie naszego booksprintu powsta艂a publikacja 鈥Wolne licencje w nauce. Instrukcja鈥, kt贸ra przekroczy艂a zak艂adane cele i obj臋to艣膰. Sam proces pisania na pewno m贸g艂 by膰 jeszcze lepszy i b臋dziemy do tego d膮偶y膰 w kolejnych podobnych projektach. Wiemy ju偶, 偶e nast臋pnym razem wi臋cej si艂 po艣wi臋cimy na zarz膮dzenie procesem 聽redakcji, kt贸ry wymaga dok艂adno艣ci i czasu. Booksprint, cho膰 jest form膮 bardzo nowoczesn膮 i 鈥渙twart膮鈥 nie jest pozwala na zbytni膮 swobod臋. Sama idea spotkania si臋, wr臋cz zamykania grupy autor贸w w jednym pomieszczeniu ma czemu艣 s艂u偶y膰: stworzeniu kr贸tkiej i zdeterminowanej wsp贸lnoty ludzi chc膮cych wypracowa膰 konkretny rezultat. Mieszanie tego porz膮dku z innymi, np. autorami chc膮cymi napisa膰 co艣 po wydarzeniu itp. mo偶e zaowocowa膰 problemami. Przekonali艣my si臋 o tym na w艂asnej sk贸rze.

Mamy nadziej臋, 偶e te do艣wiadczenia i porady pomog膮 Wam w organizacji lepszych booksprint贸w w przysz艂o艣ci. Tymczasem zach臋camy do dyskusji i opisywania w艂asnych do艣wiadcze艅 ze stosowania w projektach aktywnych metod takich jak m.in. booksprinty.

Publikacja_bon_okladaBooksprint Centrum i BazHum zosta艂 zorganizowany przez Klaudi臋 Grabowsk膮 i Kamila 艢liwowskiego. Wzi臋艂y w nim udzia艂: Halszka Brz贸ska, Magdalena Szuflita, Dorota Szkodzi艅ska, Kuba Danecki, Alek Tarkowski, Marcin Wilkowski, Katarzyna Rybicka, Anna Kalinowska, Mateusz Franczak, Pawe艂 Nowak, Dominika Paleczna oraz zdalnie Ewa Rozkosz i Paulina Haratyk. W przygotowaniu materia艂贸w bra艂 r贸wnie偶 udzia艂 Grzegorz Dominik Stun偶a. Publikacj臋 z艂o偶y艂y i opracowa艂y graficznie Martyna Bargiel i Katarzyna Cichecka.

W skr贸cie:

– zaplanuj wst臋pnie publikacj臋, kt贸r膮 chcesz opracowa膰, ale nie zamykaj jej na uwagi od uczestnik贸w – plan nale偶y rozes艂a膰 przed sprintem i om贸wi膰 na samym jego pocz膮tku;

– zadbaj o zmotywowanych do wsp贸lnego celu uczestnik贸w, a p贸藕niej r贸wnie偶 o ich motywacj臋 do pracy na miejscu (np. poprzez szybki termin wydania publikacji, szukanie praktycznych zastosowa艅 rezultat贸w w dzia艂aniach uczestnik贸w);

– przemy艣l proces i nie b贸j si臋 go zaproponowa膰 grupie;

– nie pr贸buj robi膰 tego samotnie. Booksprint to trudna formu艂a, przydaje si臋 by膰 w co najmniej dwie osoby, mog膮ce by膰 dla siebie wsparciem merytorycznym oraz organizacyjnym. B膮d藕cie otwarci na w艂膮czenie do takiego zespo艂u r贸wnie偶 kluczowych uczestnik贸w;

– booksprint to ci臋偶ka praca, ale te偶 okazja do wsp贸lnego spotkania i wsp贸lna przygoda!

 
 

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany.

Komentarz zostanie dodany po zatwierdzeniu przez administratora