Otwarta nauka: prawo autorskie i wolne licencje

Otwarty dost臋p (open access) dotyczy udost臋pniania bez barier finansowych, technologicznych i prawnych publikacji naukowych powsta艂ych dzi臋ki finansowaniu ze 艣rodk贸w publicznych w celu umo偶liwienia ich wykorzystania przez naukowc贸w, student贸w, przedsi臋biorc贸w i ca艂e spo艂ecze艅stwo. Ruch Open Access upowszechni艂 si臋 na 艣wiecie pod koniec XX wieku i od kilkunastu lat dynamicznie si臋 rozwija. Istnieje wiele dobrych praktyk w tym zakresie 鈥 polityki otwartego dost臋pu przyj臋艂o wiele czo艂owych instytucji badawczych lub finansuj膮cych badania na 艣wiecie, na przyk艂ad Uniwersytet Harvarda, Uniwersytet Cambridge, Brytyjska Rada Bada艅 (Research Councils UK), Komisja Europejska w ramach programu Horyzont 2020, Narodowe Instytuty Zdrowia w Stanach Zjednoczonych, Fundacja Wellcome Trust, Fundacja Billa i Melindy Gates贸w, i setki innych organizacji. Popularno艣膰 otwartego dost臋pu ro艣nie r贸wnie偶 w Polsce 鈥 dzi臋ki dzia艂aniom samych naukowc贸w, bibliotek naukowych, Koalicji Otwartej Edukacji, Obywateli Nauki, Platformy Otwartej Nauki i innych podmiot贸w. Otwarty dost臋p jest r贸wnie偶 popierany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wy偶szego (MNiSW), kt贸re w pa藕dzierniku 2015 roku przyj臋艂o Kierunki rozwoju otwartego dost臋pu do publikacji i wynik贸w bada艅 naukowych w Polsce. Dokument zawiera rekomendacje dla jednostek naukowych, uczelni, naukowc贸w oraz podmiot贸w finansuj膮cych badania (Narodowe Centrum Nauki, Narodowe Centrum Bada艅 i Rozwoju). Zalecane jest mi臋dzy innymi przyjmowanie polityk otwartego dost臋pu przez uczelnie i jednostki naukowe, tworzenie otwartych repozytori贸w, otwieranie doktorat贸w, przechodzenie czasopism naukowych na modele otwarte, organizowanie dzia艂a艅 informacyjnych na temat otwartego dost臋pu.

Coraz wi臋cej polskich czasopism naukowych funkcjonuje w modelu otwartym 鈥 otwiera dost臋p do artyku艂贸w z chwil膮 publikacji lub po up艂ywie tak zwanego embarga czasowego. Jednocze艣nie jednak wiedza na temat otwartego dost臋pu w polskim 艣rodowisku naukowym jest wci膮偶 niewystarczaj膮co ugruntowana i usystematyzowana. Istnieje nadal wiele mit贸w dotycz膮cych otwartego dost臋pu, kt贸rych 藕r贸d艂em bywa brak pog艂臋bionej wiedzy lub brak praktycznych wskaz贸wek, jak stosowa膰 zasady otwartego dost臋pu. Podstawow膮 zasad膮 otwartego dost臋pu jest udost臋pnianie publikacji w wersji cyfrowej w internecie z poszanowaniem praw autorskich. Oznacza to zwr贸cenie uwagi na szczeg贸ln膮 rol臋 wolnych licencji prawnoautorskich we wdra偶aniu modelu otwartego dost臋pu (szczeg贸lnie licencji Creative Commons 鈥 Uznanie autorstwa). Wychodz膮c naprzeciw oczekiwaniom 艣rodowiska naukowego, bibliotekarzy i popularyzator贸w otwartego dost臋pu, przygotowa艂y艣my niniejsz膮 broszur臋, kt贸ra przyst臋pnie prezentuje najwa偶niejsze poj臋cia z zakresu otwartego dost臋pu, praw autorskich, licencji Creative Commons, z艂otej i zielonej drogi otwartego dost臋pu, danych badawczych, a tak偶e informacje dotycz膮ce innych wa偶nych zagadnie艅. Publikacja powsta艂a dzi臋ki finansowaniu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wy偶szego w zwi膮zku ze szkoleniami na temat praw autorskich i wolnych licencji, kt贸re zosta艂y zorganizowane i przeprowadzone w grudniu 2017 roku.

 

Publikacja jest dost臋pna TUTAJ.

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany.

Komentarz zostanie dodany po zatwierdzeniu przez administratora