Nowa dyrektywa reuse – niewykorzystana szansa, 偶eby zrobi膰 to lepiej

Komisja Europejska po raz kolejny zdecydowa艂a si臋 na aktualizacj臋 ram prawnych dotycz膮cych ponownego wykorzystywania (reuse) informacji sektora publicznego w Europie, kt贸re po raz pierwszy zosta艂y wprowadzone wraz z dyrektyw膮 2003/98/WE w 2003 roku. Pierwsza nowelizacja mia艂a miejsce w 2013 roku kiedy to m.in. rozszerzono zakres dyrektywy na instytucje zajmuj膮ce si臋 dziedzictwem kultury, czyli biblioteki, muzea i archiwa. Polska dyrektyw臋 z 2013 roku wdro偶y艂a do prawa polskiego z kilkumiesi臋cznym op贸藕nieniem w lutym 2016 roku. W ubieg艂ym roku, wsp贸lnie z Fundacj膮 ePa艅stwo opublikowali艣my raport podsumowuj膮cy rok funkcjonowania ustawy o ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego w Polsce.

Co si臋 zmieni?

W kwietniu tego roku Komisja Europejska zaproponowa艂a nowelizacj臋 dyrektywy w takich obszarach jak: zapewnienie dost臋pu w czasie rzeczywistym do danych dynamicznych, udost臋pnienie wi臋kszej ilo艣ci danych badawczych, czy rozszerzenie zakresu dyrektywy na dane pochodz膮ce z przedsi臋biorstw publicznych, w tym dane dotycz膮ce transportu. Dodatkowo zostan膮 zastosowane rozwi膮zania maj膮ce na celu ograniczenie pojawiania si臋 nowych form um贸w o wy艂膮czno艣膰 oraz mo偶liwo艣ci pobierania op艂at przekraczaj膮cych tzw. koszt kra艅cowy.

Konsultacje wok贸艂 dyrektywy

Propozycj臋 nowej dyrektywy Komisja Europejska poprzedzi艂a szeregiem prac i konsultacji publicznych. Pod koniec ubieg艂ego roku przeprowadzono konsultacje publiczne dotycz膮ce rewizji dyrektywy, w zwi膮zku z obowi膮zkiem wynikaj膮cym wprost z dyrektywy, aby przed 18 lipca br. przeprowadzi膰 przegl膮d stosowania przepis贸w o reuse i przekaza膰 jego wyniki Parlamentowi i Radzie wraz z wszelkimi propozycjami zmian.

Jednocze艣nie, na zlecenie Komisji Europejskiej powsta艂 raport, kt贸rego celem by艂a ocena skuteczno艣ci, wydajno艣ci i sp贸jno艣ci dyrektywy oraz wskazanie po偶膮danych kierunk贸w zmian funkcjonowania przepis贸w o ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego w Europie. Jako Centrum Cyfrowe byli艣my odpowiedzialni za zgromadzenie i analiz臋 danych prawnych w zakresie ponownego wykorzystywanie informacji sektora publicznego w Polsce. Badanie zosta艂o przeprowadzone w 10 krajach cz艂onkowskich UE.

25 kwietnia 2018 roku Komisja Europejska opublikowa艂a projekt nowej dyrektywy reuse, kt贸ra ma u艂atwi膰 ponowne wykorzystywanie informacji w Europie. W zwi膮zku z powy偶szym w maju Ministerstwo Cyfryzacji og艂osi艂o konsultacje dotycz膮ce projektu dyrektywy. Jako Centrum Cyfrowe odpowiedzieli艣my na konsultacje, a nasza opinia jest dost臋pna tutaj.

Zmiany na lepsze, ale wci膮偶 niewystarczaj膮ce

W lipcu tekst 聽nowej dyrektywy zosta艂 skierowany przez Komisj臋 Europejsk膮 do konsultacji publicznych. W naszej ocenie zmiany proponowane przez Komisj臋 id膮 w dobrym kierunku. W szczeg贸lno艣ci warto zwr贸ci膰 uwag臋 na u艂atwienia dotycz膮ce ponownego wykorzystywania danych naukowych b臋d膮cych w posiadaniu instytucji naukowo-badawczych.

Jednocze艣nie jednak zmiany proponowane przez Komisj臋 w naszej ocenie powinny p贸j艣膰 o krok dalej. Dane naukowe finansowane ze 艣rodk贸w publicznych powinny by膰 udost臋pniane na otwartych licencjach (takich jak Creative Commons Uznanie Autorstwa CC BY), a nawet umieszczane w 艣wiatowej domenie publicznej za pomoc膮 narz臋dzia takiego jak Public Domain Dedication CC0. Otwarte licencje powinny zosta膰 wprowadzone 聽jako standard udost臋pniania informacji sektora publicznego, a regu艂y dotycz膮ce pobierania wy偶szych op艂at przez instytucje dziedzictwa powinny zosta膰 zmienione. Ostatnie, ale w naszej ocenie najwa偶niejsze – zmianie nale偶y podda膰 mechanizm ograniczenia ponownego wykorzystywania ze wzgl臋du na przys艂ugiwanie praw w艂asno艣ci intelektualnej podmiotom trzecim. Wielokrotnie podnosili艣my, 偶e Polska wprowadzi艂a te przepisy niezgodnie z duchem dyrektywy ograniczaj膮c ponowne wykorzystywanie wielu cennych zasob贸w takich jak metadane opisowe, opisy bibliograficzne czy dane katalogowe.

Problem praw w艂asno艣ci intelektualnej os贸b trzecich

W polskiej ustawie o ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego nies艂usznie przyj臋to (w oparciu o Motyw 9 nowelizacji Dyrektywy 2013), 偶e zasoby, kt贸re s膮 przedmiotem ochrony praw autorskich przys艂uguj膮cych podmiotom zobowi膮zanym (instytucjom dziedzictwa) nie podlegaj膮 przepisom o ponownym wykorzystywaniu. Polska jest jedynym krajem, kt贸ry przyj膮艂 takie rozwi膮zanie, co w naszej ocenie prowadzi do 聽braku harmonizacji zakresu zasob贸w dziedzictwa kultury, kt贸re podlegaj膮 ponownemu wykorzystywaniu oraz nie sprzyja w艂膮czaniu polskich zasob贸w dziedzictwa kultury w mi臋dzynarodowych projektach 鈥 aplikacjach, us艂ugach. Niestety, Komisja Europejska nie skorzysta艂a z okazji, aby przy nowelizacji dyrektywy wyja艣ni膰 ten problem.

Tekst naszego stanowiska z艂o偶onego w ramach konsultacji prowadzonych przez Komisj臋 Europejsk膮 w lipcu br. dost臋pny jest tutaj.

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany.

Komentarz zostanie dodany po zatwierdzeniu przez administratora