Badanie: Rozwiązania open source w Polsce

Projekt badawczy „Rozwiązania open source w Polsce” realizowany jest przez Centrum Cyfrowe w ramach projektu Tech Sovereignty Task Force PL, w którego skład wchodzą: Fundacja Panoptykon, CoopTech Hub (CTH) i Fundacja Centrum Cyfrowe.

Choć Polska jest jednym z liderów cyfryzacji w Europie Środkowo-Wschodniej, duża część narzędzi napędzających naszą gospodarkę, administrację publiczną i system edukacji opiera się na rozwiązaniach, nad którymi nie mamy pełnej kontroli. Co więcej, w ostatnich latach rośnie znaczenie automatyzacji usług państwowych oraz wykorzystania zaawansowanych systemów sztucznej inteligencji. Zależność od globalnych korporacji sprawia, że kluczowa infrastruktura i rozwiązania pośredniczące między administracją publiczną a obywatelami podlegają zagranicznym jurysdykcjom oraz są zależne od prywatnych interesów i coraz bardziej napiętych układów geopolitycznych, a nie od nas – społeczeństwa, które na tych rozwiązaniach na co dzień polega.

Zbudowanie niezależnego, przejrzystego środowiska cyfrowego jest niezbędne dla naszego bezpieczeństwa narodowego i silnego, demokratycznego społeczeństwa – a najlepszym sposobem na zbudowanie takiej infrastruktury jest przyjęcie zasad open source i rozwój współpracy z polskim środowiskiem tworzącym otwarte oprogramowanie. Jest to, na szczęście, jeden z celów określonych w projekcie „Strategii Cyfryzacji Polski do 2035 roku” (Ministerstwo Cyfryzacji, 10.2024), ale droga do jego osiągnięcia wymaga podjęcia konkretnych kroków przez wszystkich interesariuszy.

Projekt „Rozwiązania open source w Polsce” ma na celu zbadanie, a w oparciu o zebrane dane także wspieranie rodzimych rozwiązań typu open source – otwartych, publicznych, lokalnych. Chcemy zrozumieć, jak środowisko open source rozwija się w naszym kraju, a także przyczynić się do budowy mostu pomiędzy oddolnymi innowacjami technologicznymi a inicjatywami decydentów na najwyższych szczeblach ustawodawstwa. Na badanie złożą się:

• Analiza i mapowanie polskiego środowiska open source – badanie przedsięwzięć i praktyk twórców i twórczyń otwartych technologii poprzez analizę danych zastanych oraz wywiady pogłębione z przedstawicielami i przedstawicielkami przemysłu technologicznego, organizacji pozarządowych i sektora publicznego. Etap ten ma na celu zebranie przykładów innowacji o dużym potencjale, rozpoznanie możliwych przeszkód we wdrażaniu otwartego oprogramowania oraz zmapowanie praktycznych i ekonomicznych korzyści płynących z odejścia od zamkniętych licencji.
• Opracowanie rekomendacji – zebrana wiedza i analiza praktycznych doświadczeń ekspertów i ekspertek przełożą się na konkretne propozycje zmian prawnych i polityk publicznych, np. w zakresie zamówień publicznych, aby środki z budżetu państwa mogły być częściej i skuteczniej inwestowane w otwarte rozwiązania technologiczne. Raport opublikowany zostanie w języku polskim i angielskim.

W dalszych krokach, wspólnie z partnerami projektu, zorganizujemy wydarzenia wspierające sieciowanie i wymianę wiedzy – zorganizowane spotkania i warsztaty (w formule zamkniętej i otwartej) będą przestrzenią wymiany dobrych praktyk i nawiązywania współpracy między osobami specjalizującymi się w programowaniu, działaniach społecznych i administracji publicznej. Będą też okazją do prezentacji potencjału polskich innowacji open source oraz rekomendacji wypracowanych w ramach projektu.

Projekt badawczy „Rozwiązania open source w Polsce” przeprowadzany jest przez Centrum Cyfrowe w ramach działań koalicji Tech Sovereignty Task Force PL: Fundacji Panoptykon, CoopTech Hub (CTH) i Fundacji Centrum Cyfrowe. Projekt realizowany jest dzięki wsparciu Civitates. The European Democracy Fund.