Nasza odpowiedź w konsultacjach Komisji Europejskiej wokół dyrektywy CDSM
Włączyliśmy się w proces ewaluacji i dzielimy się naszą opinią na temat wdrażania i skutków Dyrektywy w sprawie prawa autorskiego na jednolitym rynku cyfrowym (CDSM).
Jako organizacja dążymy do otwartego, sprawiedliwego i dostosowanego do ery cyfrowej ekosystemu wiedzy i kultury. W naszej ocenie skupiamy się więc na tym, jak ramy CDSM wpływają na sektor nauki, instytucje dziedzictwa kulturowego, oraz kształtujący się wciąż się krajobraz rozwoju sztucznej inteligencji opartej na założeniach i technologiach open source.
Nasze stanowisko jest zbieżne z opinią przedłożoną przez COMMUNIA Association oraz Knowledge Rights 21, których Centrum Cyfrowe jest odpowiednio członkiem (COMMUNIA) i krajowym koordynatorem w Polsce (KR21).
Choć dyrektywa CDSM wprowadziła obowiązkowe wyjątki – w szczególności te dotyczące eksploracji tekstów i danych (TDM) oraz ochrony dziedzictwa kulturowego – doświadczenia zebrane w ramach naszych ostatnich inicjatyw pokazują, że unijne prawo autorskie jest wciąż niejednolite, skomplikowane i obarcza ryzykiem. Do utworzenia konkurencyjnego, włączającego różnych interesariuszy, realnie jednolitego rynku cyfrowego, UE musi wyrwać się z obecnej plątaniny przepisów i dążyć do wielopoziomowej harmonizacji, wdrożenia instytucjonalnych „bezpiecznych przystani” (ang. safe harbors) oraz silnej ochrony otwartej nauki, kultury i technologii służących interesowi publicznemu.
Choć w 2019 roku Dyrektywa CDSM była krokiem naprzód, w obliczu realiów cyfrowej rzeczywistości 2026 roku, krok ten okazuje się niewystarczający. Obecny system ogranicza badaczy, paraliżuje muzea ryzykiem prawnym, a twórców otwartej sztucznej inteligencji stawia w obliczu regulacyjnego klinczu.
Wzywamy Komisję Europejską do wypracowania kompleksowego rozporządzenia, które na stałe zharmonizuje prawa użytkowników i użytkowniczek, ustanowi instytucjonalne „bezpieczne przystanie” oraz będzie traktować domenę publiczną i otwartą naukę jako kluczowe dobra wspólne. Rozwój suwerennych technologii oraz możliwie nieograniczony dostęp do wiedzy i kultury jest niezbędny dla budowania silniejszego, bardziej odpornego społeczeństwa.
Pełny tekst naszej odpowiedzi jest dostępny na platformie Komisji Europejskiej.