Społeczny wymiar technologii

Wizja

Zdrowe społeczeństwo cyfrowe musi uwzględniać społeczny wymiar technologii – to założenie, które przyświeca nam od początku działalności. Nie możemy skupiać się jedynie na rozwijaniu infrastruktury, gospodarce cyfrowej lub rozwoju usług i produktów. Społeczeństwo cyfrowe nie będzie dobrze funkcjonować, jeśli nie uwzględni potrzeb użytkowniczek/ów technologii. Musi też opierać się na fundamentalnych wartościach społecznych, a nie na samej wierze w rozwój technologii. Użytkownicy internetu muszą rozumieć, że technologia ma wpływ na życie społeczne, ale też może być kształtowana przez ludzi. Muszą też posiadać kompetencje odpowiednie, by z pomocą internetu zaspokajać najróżniejsze życiowe potrzeby. Internet powinien być technologią, która nam wszystkim pomaga.
Troska o społeczny wymiar technologii oznacza dla nas lepsze zrozumienie kulturowych i społecznych skutków przemian technologicznych zachodzących w Polsce i na świecie. Chcemy wiedzieć, jak cyfryzacja wpływa na nasze zachowania, praktyki kulturowe czy więzi społeczne. Badamy, jak zmieniają się przemysły kreatywne, sposoby w jaki ludzie tworzą, ale też procesy innowacji i produkowania wiedzy. Chcemy również, by politycy, biznes i organizacje społeczne opierały swoje strategie – szczególnie jeśli chodzi o rozwój kompetencji cyfrowych czy kształtowanie polityk kulturowych – na konkretnych danych.
Dbając o społeczny wymiar technologii, uczestniczymy również w dyskusjach wokół rozwoju najnowszych technologii, takich jak algorytmy i sztuczna inteligencja, blockchain czy internet rzeczy. Biorąc udział w debacie publicznej podkreślamy znaczenie kwestii etycznych oraz wpływu technologii na społeczeństwo.

Działania

Regularnie realizujemy projekty badawcze. W 2012 roku przeprowadziliśmy badanie „Obiegi kultury”, w którym jako pierwsi zajęliśmy się nieformalnym obiegiem kultury cyfrowej w Polsce. Kolejne badania dotyczyły pośredników w takich nieformalnych obiegach („Tajni kulturalni”) i postaw społecznych wobec prawa autorskiego („Prawo autorskie w czasach zmiany”). Zrealizowaliśmy też wiele badań i ewaluacji procesu digitalizacji zbiorów w instytucjach kultury (m.in. „Otwartość w instytucjach kultury„). Dla Ministerstwa Rozwoju przygotowaliśmy ekspertyzę dotyczącą wartości rynku opartego na otwartych danych oraz ewaluację działań na rzecz rozwoju kompetencji cyfrowych. Prowadziliśmy też ewaluację skutków wprowadzenia e-podręczników dla Joint Research Council, działającego przy Komisji Europejskiej. Nasz program „Open Policy Index”, zrealizowany dla Creative Commons, jest pierwszą próbą zmierzenia i porównania państwowych polityk otwartościowych w czterech obszarach (nauka, edukacja, dziedzictwo, dane), w 40 państwach na świecie.
Od lat aktywnie angażujemy się w debatę nad strategiami rozwoju kompetencji cyfrowych – dbając o to, by administracja publiczna przyznała temu aspektowi społeczeństwa cyfrowego odpowiednie znaczenie i zajęła się w nim w praktyce. Wierzymy też, że rozproszone działania prowadzone przez liczne organizacje będą bardziej skuteczne, jeśli będą realizowane w ramach wspólnych ram strategicznych. Wychodząc z tego założenia stworzyliśmy na zlecenie Ministerstwa Cyfryzacji Ramowy katalog kompetencji cyfrowych dla Polski.
Obecnie rozwijamy nowy program dotyczący społecznego wymiaru najnowszych technologii. Szukamy sposobów zrozumienia i analizy społecznego wpływu najnowszych technologii, takich jak blockchain, internet rzeczy czy sztuczna inteligencja. W pierwszym naszym projekcie – „Future Not Made in the EU” – wykorzystując metody dizajnu spekulatywnego, pokazaliśmy, jak złe prawo autorskie może ograniczać nowatorskie rozwiązania technologiczne służące dobru wspólnemu.